واکاوی نقش ویژگی‌های فردی و شغلی در بروز پدیده تضعیف اجتماعی در حرفه حسابرسی

نویسندگان

1 استادیار، گروه حسابداری، واحد ملارد، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار، گروه حسابداری، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.71907/sebba.2025.05231129014
چکیده

هدف: با توجه به اینکه حسابرسی حرفه‌‌‌ای مستقل است که باید در جهت منافع عموم عمل کند، تضعیف اجتماعی حسابرسان به عنوان مولفه‌‌ای مهم در رابطه با اخلاقی رفتار کردن سلسله مراتب سازمانی، از اهمیت بسزایی برخوردار است. در این راستا، هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر ویژگی‌های فردی و شغلی حسابرسان در تضعیف اجتماعی در حرفه حسابرسی است. روش: تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی بوده و از نظر جمع‌آوری داده‌ها توصیفی و از نوع پیمایشی است. جامعه آماری تحقیق شامل کلیه حسابداران رسمی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران و سازمان حسابرسی‌، در سال 1403 بودند. با استفاده از فرمول کوکران، نمونه آماری تحقیق 518 نفر بدست آمد. برای جمع‌آوری اطلاعات از پرسش‌نامه استاندارد دافی و همکاران (2002) استفاده شد. محتوای پرسشنامه‌‌ها توسط اساتید و خبرگان صنعت مورد تایید قرار گرفت. برای تحلیل داده‌‌ها نیز از روش رگرسیون استفاده شد. یافته‌ها: جنسیت در پیش‌بینی تضعیف اجتماعی سرپرست و همکار موثر می‌‌باشد. در توجیه این رفتار می‌توان گفت، نگاه سنّتی به جنسیت، علی‌رغم پیشرفت‌‌های بشر در حوزه‌‌های مختلف، همچنان وجود دارد. کما اینکه در برخی از جایگاه‌‌های سازمانی، صِرف مرد بودن موجب دستمزد بالا می‌‌گردد. همچنین میزان تحصیلات بر تضعیف اجتماعی اثرگذار است، در توجیه این رفتار می‌‌توان گفت، در حال حاضر در جامعه ایران، تحصیلات بالاتر مزیت محسوب می‌‌شود، در حالی‌که ممکن است در برخی جوامع دیگر مهارت و توانایی افراد در برطرف کردن نیاز جامعه و اصولاً مفید بودن، مرتبه بالاتری از جایگاه افراد را به نمایش بگذارد، تا صرفاً سطح تحصیلات. رتبه شغلی به عنوان یک عامل پیش‌بینی‌کننده تضعیف اجتماعی و فعالیت در بخش خصوصی یا دولتی به عنوان عامل پیش‌بینی‌‌کننده تضعیف اجتماعی همکار اثرگذار است. همچنین، با توجه به شرایط اقتصادی و اجتماعی فعلی، فعالیت در حوزه دولتی نسبت به بخش خصوصی برتری محسوب می‌‌شود و احتمالاً این موضوع ناشی از ثبات شغلی در بخش دولتی است. در حرفه حسابرسی، بخش دولتی در سازمان حسابرسی به عنوان یک سازمان دولتی وابسته به وزارت اقتصاد تعریف می‌‌شود. این نگاه از بالا به پایین از جانب سرپرستان و همکاران بخش دولتی را نمی‌توان به طور کل نفی کرد. هرچند در بسیاری از موارد ممکن است سطح تحصیلات و حتی درآمد کارکنان بخش خصوصی بیشتر باشد. نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از این پژوهش می‌تواند اطلاعات مفیدی در اختیار سیاست‌گذاران حوزه حسابرسی قرار دهد. همچنین، انتظار می‌رود نتایج این پژوهش گامی جهت کمک به مؤسسات و مدیران حسابرسی در نحوه انتخاب و استخدام حسابرسان و همچنین نحوه ایجاد انگیزه‌های شخصیتی برای بهبود رفتار و عملکرد آنها باشد.