فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: شکست حسابرسی زمانی رخ می‌دهد که یک حسابرس مستقل نظر نادرستی درباره صورت‌های مالی یک شرکت بیان می‌کند. به طور کلی‌تر شکست حسابرسی زمانی اتفاق می‌افتد که حسابرس از استانداردهای حرفه‌ای قابل اجرا عدول کند، به نحوی که نظر مندرج در گزارش حسابرسی او نادرست باشد. این پژوهش با هدف طراحی الگویی برای تبیین شکست حسابرسی انجام شده است. روش: پژوهش حاضر از نوع آمیخته (کمّی و کیفی) بوده و با هدف بهره‌گیری همزمان از داده‌های کمی و شواهد کیفی طراحی شده است. در بخش کمّی، روش فراتحلیل به کار گرفته شد تا نتایج 71 مقاله داخلی (1390 تا 1403) و 81 مقاله خارجی (2000 تا 2024) به‌صورت سیستماتیک تجمیع و تحلیل شوند و اندازه اثر متغیرها با استفاده از معیار کوهن سنجیده گردد. در بخش کیفی، علاوه بر مرور نظام‌مند مقالات فارسی و لاتین، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 51 خبره حسابرسی انجام شد تا مولفه‌ها و عوامل اثرگذار بر موضوع پژوهش شناسایی شوند. ترکیب این دو رویکرد، امکان ارائه تحلیل جامع و معتبر از ابعاد مختلف موضوع را فراهم می‌آورد و به تقویت اعتبار علمی نتایج کمک می‌کند. یافته‌ها: شکست حسابرسی عمدتاً ناشی از خطر حسابرسی است که آن نیز متأثر از کیفیت پایین حسابرسی می‌باشد. در مدل طراحی‌شده، دو مؤلفه اصلی «کیفیت فنی» و «کیفیت خدمات حسابرس» شناسایی شدند که در مجموع شامل 81 زیرمولفه ‌هستند. نتایج نشان داد که تخصص حسابرس، بیشترین تأثیر را بر کیفیت حسابرسی دارد. متغیرهای استقلال، اندازه، و حق‌الزحمه حسابرس تأثیر متوسط، و متغیرهای شهرت، تجربه، اخلاق، استرس و دوره تصدی تأثیر کمی بر کیفیت حسابرسی داشتند. همچنین کیفیت گزارش و اندازه حسابرس، اثر کمی بر خطر حسابرسی نشان دادند. نتیجه‌گیری: کاهش کیفیت حسابرسی مهم‌ترین عامل بروز شکست حسابرسی است. در میان مؤلفه‌های اثرگذار، تخصص حسابرس بیشترین نقش را در ارتقای کیفیت حسابرسی دارد، در حالی‌که استقلال، اندازه و حق‌الزحمه حسابرس اثر متوسط و متغیرهای شهرت، تجربه، اخلاق، استرس و دوره تصدی اثر اندکی دارند. همچنین، کیفیت گزارش حسابرس و اندازه مؤسسه حسابرسی رابطه منفی با خطر حسابرسی دارند؛ یعنی هرچه کیفیت گزارش و مقیاس مؤسسه بالاتر باشد، احتمال شکست حسابرسی کمتر است. به طور کلی، شکست حسابرسی تنها پیامد ضعف فنی نیست، بلکه از عوامل رفتاری و اخلاقی حسابرسان نیز تأثیر می‌پذیرد. بنابراین، تقویت تخصص، استقلال و رفتار حرفه‌ای حسابرسان و نیز ایجاد نظام‌های کنترل کیفیت مؤثر در مؤسسات حسابرسی می‌تواند به کاهش خطر حسابرسی و پیشگیری از شکست‌های احتمالی منجر شود.