بررسی رابطه شبکه اجتماعی هیئت مدیره بر عملکرد پایداری شرکت‌ها و پاداش هیئت مدیره با نقش تعدیل ساختار مالکیت در ایران و عراق

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 استاد، گروه حسابداری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 استاد، گروه حسابداری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.71907/sebaa.2026.7291221876
چکیده

هدف: هدف این مطالعه بررسی رابطه بین شبکه‌های اجتماعی هیئت مدیره و عملکرد پایداری شرکتی، مسئولیت اجتماعی و پاداش هیئت مدیره، با در نظر گرفتن نقش تعدیل‌کننده ساختار مالکیت نهادی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار ایران و عراق است. روش‌: روش تحقیق حاضر کمّی و توصیفی- تحلیلی بوده و داده‌ها از شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار ایران (۱۲۵ شرکت، دوره ۲۰۱۳-۲۰۲۳) و بورس اوراق بهادار عراق (۲۱ شرکت، دوره مشابه) جمع‌آوری شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها، از مدل‌های رگرسیون چندگانه و شاخص‌های مرکزیت شبکه هیئت مدیره، شامل مرکزیت درجه، بینابینی و نزدیکی، استفاده گردید. یافته‌ها: در ایران، شبکه‌های هیئت مدیره تأثیر مثبت معناداری بر عملکرد پایداری، شفافیت اطلاعات و بهره‌وری تصمیمات استراتژیک دارند. این تأثیر مثبت در شرکت‌هایی با سطوح بالا و پایین پایداری مشاهده شد و ابعاد مختلف پایداری، ازجمله مسائل زیست‌محیطی، محصولات و خدمات، منابع انسانی، مشتریان، مسئولیت‌های اجتماعی و مصرف انرژی را دربرمی‌گرفت. اگرچه برای برخی از شاخص‌ها، مانند انرژی و نزدیکی، تأثیرات متفاوت یا گاهی منفی بود. در عراق، تأثیر شبکه‌های هیئت مدیره بر عملکرد پایداری عمدتاً منفی یا ناچیز بود، اما تأثیر مثبتی بر شفافیت اطلاعات و پاداش هیئت مدیره داشت، که نشان‌دهنده تفاوت‌های نهادی و فرهنگی بین دو کشور است. علاوه‌بر این، نقش تعدیل‌کننده ساختار مالکیت نهادی بین دو کشور متفاوت است. در ایران، این ساختار در درجه اول رابطه بین شبکه‌ها و عملکرد پایداری را تقویت می‌کند، در حالی‌که در عراق، نقش آن در پاداش هیئت مدیره برجسته‌تر است. نتیجه‌گیری: نوآوری این تحقیق در ارائه یک تحلیل مقایسه‌ای یکپارچه از تأثیر شبکه‌های هیئت مدیره بر عملکرد پایداری و شفافیت اطلاعات، ضمن در نظر گرفتن نقش تعدیل‌کننده مالکیت نهادی در دو بازار نوظهور ایران و عراق است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادغام تعاملات شبکه با مالکیت نهادی فعال می‌تواند منجربه بهبود تصمیم‌گیری استراتژیک، شفافیت، مسئولیت اجتماعی و سیستم‌های پاداش شود و در نتیجه زمینه را برای توسعه سیاست‌های مدیریت پایدار و شیوه‌های سرمایه‌گذاری فراهم کند.