فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

افزایش جهانی مصرف ماهی به عنوان منبع اصلی پروتئین حیوانی، توسعه آبزی‌پروری صنعتی و تغییر الگوهای غذایی به سمت مصرف فرآورده‌های خام یا نیم‌پز، موجب افزایش اهمیت بیماری‌های مشترک غذازاد منتقله از ماهی شده است. این بیماری‌ها علاوه بر تحمیل بار اقتصادی، می‌توانند پیامدهای بالینی قابل توجهی در انسان ایجاد نمایند. هدف از این مطالعه، مرور نظام‌مند بیماری‌های مشترک غذازاد منتقله از ماهی با تأکید بر رویکرد سلامت واحد و تحلیل پیامدهای بالینی آن‌ها است. جستجوی منابع در پایگاه‌های اطلاعاتی PubMed، Scopus، Web  of Science   و Google Scholar با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط با بیماری‌های غذازاد منتقله از ماهی انجام شد. مقالات منتشرشده از ژانویه 2000 تا مارس 2025 که به بررسی عوامل باکتریایی، انگلی و ویروسی قابل انتقال از طریق مصرف ماهی پرداخته بودند، مورد ارزیابی قرار گرفتند. پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، ۲۷ منبع منتخب بر اساس ارتباط علمی، اعتبار و کاربرد بالینی انتخاب شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد مهم‌ترین عوامل باکتریایی شامل گونه‌های Vibrio، Aeromonas. spp و Streptococcus iniae بوده که می‌توانند منجر به گاستروانتریت، عفونت‌های سیستمیک و سپتی‌سمی شوند. انگل‌هایی نظیر Anisakis. spp و Diphyllobothrium latum از شایع‌ترین عوامل انگلی غذازاد مرتبط با ماهی محسوب می‌شوند. مقاومت آنتی‌بیوتیکی در پاتوژن‌های مرتبط با آبزی‌پروری و تغییرات اقلیمی از عوامل مؤثر بر افزایش ریسک این بیماری‌ها هستند. در ایران، با توسعه پرورش ماهیان سردآبی و گرم‌آبی، چالش‌های نظارتی و بهداشتی در زنجیره تولید تا مصرف اهمیت بیشتری یافته است. بیماری‌های مشترک غذازاد منتقله از ماهی یکی از چالش‌های نوپدید در حوزه بهداشت مواد غذایی و سلامت عمومی هستند. کنترل مؤثر این بیماری‌ها مستلزم رویکرد سلامت واحد، پایش میکروبی مستمر، آموزش مصرف‌کنندگان و همکاری نزدیک میان دامپزشکان، متخصصان بهداشت مواد غذایی و دامپزشکان و پزشکان بالینی است. تقویت نظام‌های نظارتی در آبزی‌پروری و بهبود ارزیابی ریسک می‌تواند در کاهش بار بالینی این بیماری‌ها مؤثر باشد.