نقش تعدیل‌گر حاکمیت شرکتی در تقویت هم‌افزایی بین فناوری‌های هوش مصنوعی و کنترل داخلی برای بهبود شناسایی تقلب‌های مالی

نویسندگان

1 گروه حسابداری، واحد فیروزآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزآباد، ایران

2 گروه حسابداری، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران

3 گروه حسابداری، واحد فیروزآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزآباد، ایران

doi
10.71907/sebaa.2026.4281212484
چکیده

هدف: با رشد پیچیدگی‌های محیط‌های تجاری دیجیتال و افزایش تقلب‌های مالی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین به‌ویژه هوش مصنوعی همراه با تقویت سیستم‌های کنترل داخلی به‌عنوان راهکاری مؤثر در شناسایی و پیشگیری از تقلب مورد توجه است. این پژوهش به بررسی نقش تعدیل‌گر ساختارهای حاکمیت شرکتی در تقویت اثر هم‌افزایی میان هوش مصنوعی و کنترل‌های داخلی بر بهبود شناسایی تقلب‌های مالی می‌پردازد. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از حیث شیوه‌ گردآوری داده‌ها، توصیفی- پیمایشی و میدانی است. جامعه‌ آماری تحقیق شامل کلیه‌ متخصصین حوزه‌های مالی، حسابرسی، فناوری اطلاعات، مدیریت ریسک و حاکمیت شرکتی در سطح سازمان‌های دولتی و خصوصی ایران می‌باشد. حجم نمونه با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای نسبی و براساس جدول کرجسی و مورگان، ۱۵۰ نفر تعیین گردید. گردآوری داده‌ها با ابزار پرسشنامه‌های استاندارد انجام شد و تحلیل داده‌ها با به‌کارگیری مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) در نرم‌افزارSmart PLS  صورت پذیرفت. داده‌های مورد نیاز این پژوهش در طول سال ۱۴۰۴ جمع‌آوری گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد فناوری‌های هوش مصنوعی نظیر یادگیری ماشین، تحلیل کلان‌داده و الگوریتم‌های کشف الگو تأثیر مثبت و معناداری بر بهبود شناسایی تقلب دارند. کنترل‌های داخلی قوی نیز نقش مؤثری در کاهش ریسک تقلب ایفا می‌کنند. همچنین ساختارهای حاکمیت شرکتی مانند شفافیت اطلاعاتی، استقلال هیئت‌مدیره و اثربخشی کمیته‌های حسابرسی، اثر هم‌افزایی بین هوش مصنوعی و کنترل‌های داخلی را تقویت کردند. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش حاکی از آن است که به‌کارگیری همزمان و راهبردی فناوری‌های هوش مصنوعی و سازوکارهای کنترل داخلی، منجربه ارتقاء معنادار در دقت و کارایی فرآیندهای شناسایی تقلب‌های مالی می‌گردد. سهم متمایز این تحقیق، تحلیل تجربی نقش تعدیل‌گر ساختارهای حاکمیت شرکتی در تقویت این هم‌افزایی فناورانه و کنترلی است، که ارائه این مدل یکپارچه، چارچوبی نوین برای تضمین سلامت و شفافیت مالی سازمان‌ها فراهم می‌آورد.