بررسی طرح واره‌های تصوری موجود در ضرب المثل های گویش ترکی قشقایی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان‌شناسی رایانه‌ای، مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علوم و فن‌آوری، شیراز

2 دانش آموخته‌ی کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، شیراز

doi
10.30465/ls.2021.6343
چکیده

پژوهش حاضر بر آن است تا استعاره‌‌های متداول در ضرب­المثل­ های گویش ترکی قشقایی را در چارچوب معنی­شناسی شناختی و بر اساس الگوی طرح­واره­ های تصوری ایوانز و گرین (2006) مورد بررسی قرار دهد تا شیوۀ مفهوم­سازی گویشوران را از تجارب گوناگون در گذر زمان بیان نماید. طرح­واره­ های تصوری زمینه­ ساز ارتباط میان تجارب فیزیکی انسان و حوزه­ های شناختی به مراتب پیچیده­ تر همانند زبان هستند. روش انجام این پژوهش  به­صورت توصیفی- استقرایی بوده و گردآوری داده­ها به­صورت کتابخانه­ای و میدانی صورت پذیرفته است. از میان 800 ضرب المثل گردآوری شده تعداد  276 مورد دارای طرح وارۀ تصوری مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. یافته­های پژوهش نشان داد که انواع کلی طرح­واره­های تصوری ایوانز و گرین (2006) از جمله طرح­واره­های فضا، مهارشدگی، جابه­جایی  (حرکت)، نیرو، توازن، هم­سانی و موجودیت در ضرب­المثل­های گویش ترکی قشقایی یافت می­شود. طرح­وارۀ مهارشدگی و پس از آن طرح­وارۀ حرکتی، بیشترین میزان کاربرد و طرح­وارۀ تعادلی،  کمترین میزان کاربرد را در میان ضرب­المثل­های گویش ترکی قشقایی دارد.