فراتحلیل پژوهش‌های مطالعۀ عوامل مؤثر بر بی‌تفاوتی اجتماعی (مورد مطالعات : شهروندان، جوانان و دانشجویان در بازه زمانی1386 تا 1402)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی دانشگاه تبریز

doi
10.22034/sls.2025.66069.1497
چکیده

رشد تحقیقات در حوزة‌‌های مختلف علوم اجتماعی و پیچیدگی تحلیل تمام ابعاد یک مسأله محققان را برای انجام تحقیقات فرا مطالعه ترغیب نموده که عصارة تحقیقات موجود در یک موضوع خاص را به روشی منظم برای آنها فراهم می‌کند. در پژوهش حاضر که به روش فراتحلیل انجام یافته،18 پژوهش علمی در مورد بی‌تفاوتی اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن مورد تحلیل واقع شده است. مطالعات مورد تحلیل، مربوط به سال‌های 1386 تا 1402 است که این داده‌ها از پایگاه‌های اطلاعاتی ایران استخراج شده است. بی‌تفاوتی اجتماعی ، نوعی احساس جدایی ذهنی(شناختی) و عینی (کنشی) میان فرد با نهادها و ساختارهای اجتماعی نظیر سیاست، خانواده و مذهب است؛ به گونه‌ای که فرد، خود را از نهادها منفک می‌بیند و خود را بی‌اثر در اصلاح نهادها و ساختارهای اجتماعی می‌داند. در وضعیت بی‌تفاوتی، فرد احساس تعلق گروهی ندارد و نفع جمعی را به نفع فردی ترجیح نمی‌دهد، در صورتی که فرد، خود عضوی از جمع است و نفع جمع نفع خود وی را نیزشامل می‌شود. در پژوهش‌های تحلیل شده در میان شهروندان میزان بی‌تفاوتی بالاتر از حد متوسط نشان می‌دهد و سطح آن به ترتیب با نوسانات پنج متغیر، التزام مدنی، فردگرائی، بی‌هنجاری، رضایت اجتماعی و محرومیت نسبی تغییر می‌کند. همچنین براساس یافته‌های این تحقیق، از میان متغیرهای مستقلِ تحقیقات منتخب متغیر وابسته بی‌تفاوتی اجتماعی را روی شهروندان بررسی کرده‌اند، متغیرهای مستقل بیگانگی اجتماعی، فردگرایی،رضایت اجتماعی، اعتماد اجتماعی، اثر بخشی اجتماعی و احساس محرومیت نسبی بیشترین فراوانی را در بین سایر متغیرهای مستقل دارند