فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سم کلرپیریفوس ( Chlorpyrifos ; CHP ) جز آفت­کش­های ارگانو­فسفره می‌باشد که علاوه بر مهار آنزیم کولین استراز در القای استرس اکسیداتیو نقش دارد. با توجه به اهمیت کبد در دفع سموم، تحقیق حاضر با هدف بررسی اثرات محافظتی کیتوسان و نانوکیتوسان بر سمیت ناشی از CHP در کبد موش صحرایی انجام  شد. بدین منظور تعداد 48 سر موش صحرایی نر نژاد ویستار به ­طور تصادفی به 4 گروه یکسان شامل گروه‌های شاهد سالم، دریافت‌کننده CHP (با دوز 2 میلی‌گرم بر کیلوگرم به‌صورت داخل صفاقی به مدت 14 روز)، دریافت‌کننده CHP همراه با کیتوسان و دریافت‌کننده CHP همراه با نانوکیتوسان( هردو با دوز 200 میلی‌گرم بر کیلوگرم به‌صورت خوراکی همزمان به مدت 14 روز)  تقسیم شدند. پس از 14 روز، کبد موش‌ها پس از آسان­کشی جدا گردیده و فعالیت آنزیم­های آنتی­اکسیدانی سوپراکسید دیسموتاز ( Superoxide dismutase ; SOD ) و گلوتاتیون پراکسیداز ( Glutathione peroxidas; GPX ) و مالون­دی­آلدئید ( Malondialdehyde; MDA ) به­عنوان شاخص پراکسیداسیون لیپیدی و تغییر در میزان سیتوکایین­های التهابی شامل اینترلوکین­های6 ( IL-6 ) و 1 بتا ( IL-1β ) و فاکتور نکروز توموری آلفا ( TNF-α ) مورد سنجش و بررسی قرار گرفت. CHP میزان فعالیت SOD و GPX را کاهش و مقدار MDA را در مقایسه با میزان آن­ها در گروه شاهد سالم به طور معنی­داری افزایش داد (05/0> p ). همچنین نانوکیتوسان در مقایسه با کیتوسان، تأثیر بیشتری در افزایش GPX و کاهش MDA داشت. در گروه CHP هم سیتوکائین­های التهابی IL-6 ، IL-1β و TNF-α در مقایسه با گروه شاهد سالم به طور معنی‌داری افزایش یافتند (05/0> p ). احتمالا کیتوسان و به‌ویژه نانوکیتوسان با خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی خود، توانستند اثرات مضر CHP (ایجاد استرس اکسیداتیو و التهاب) را درکبد موش­‌های صحرایی­، کاهش دهند.