فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: محتویات شکمبه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ضایعات کشتارگاهی در نشخوارکنندگان، علاوه بر ایجاد چالش‌های زیست‌محیطی ناشی از دفع مقادیر زیاد آمونیاک و فسفر، حاوی منابع مغذی ارزشمندی از جمله پروتئین میکروبی، آنزیم‌های هیدرولیتیک (مانند سلولاز، همی‌سلولاز، زایلاناز و آلفا آمیلاز)، اسیدهای آمینه، اسیدهای چرب فرار، ویتامین‌ها، مواد معدنی و جمعیت غنی از میکروارگانیسم‌های مفید است. با توجه به ضرورت مدیریت پایدار ضایعات کشتارگاهی و در عین حال بهره‌برداری از این منابع غذایی، روش‌های مختلفی برای تثبیت و کاربرد عملی این مواد پیشنهاد شده‌اند. در این میان، فرآوری مایع شکمبه با استفاده از تکنیک خشک‌کردن پاششی به‌عنوان یک روش سریع، اقتصادی و کارآمد برای تبدیل فاز مایع به فرم پودری، امکان حمل، نگهداری و ادغام آسان آن در جیره‌های دام را فراهم می‌کند. این مطالعه با هدف ارزیابی تأثیر تغذیه‌ای مایع شکمبه خشک‌شده با روش خشک‌کردن پاششی بر عملکرد رشدی (وزن شیرگیری) و وضعیت سلامتی گوساله‌های شیرخوار از طریق بررسی فراسنجه‌های بیوشیمیایی و خون‌شناسی خون انجام شد . مواد و روش‌ها: در این پژوهش تجربی، مایع شکمبه از کشتارگاه صنعتی شهر بن جمع‌آوری و پس از مخلوط‌سازی و صاف‌سازی، با استفاده از مالتودکسترین به‌عنوان عامل پوشش‌دهنده، با دستگاه اسپری‌درایر نیمه‌صنعتی (مدل SD2 ) تحت دمای ورودی و خروجی هوا به‌ترتیب 135 و 75 درجه سانتی‌گراد، خشک شد. سپس، 12 رأس گوساله شیرخوار هلشتاین با میانگین وزن تولد 10/1 ± 04/28 کیلوگرم در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو تیمار و شش تکرار در دو گروه مساوی (گروه شاهد و گروه تیمار) تقسیم شدند. گروه شاهد تنها شیر را دریافت کرد، در حالی‌که گروه تیمار روزانه 1 گرم از پودر مایع شکمبه خشک‌شده را درون شیر مصرفی دریافت نمود. دوره آزمایشی 60 روزه بود و در پایان این دوره، وزن شیرگیری گوساله‌ها با استفاده از ترازوی دیجیتال ثبت گردید. همچنین نمونه‌های خون از ورید وداج جمع‌آوری شد؛ جهت سنجش فراسنجه‌های بیوشیمیایی از سرم و برای آزمایش‌های خون‌شناسی (شمارش تفکیکی گلبول‌های سفید، هماتوکریت و تعداد کل گلبول‌های سفید) از خون کامل با ضد انعقاد EDTA استفاده شد. تحلیل آماری داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SAS (نسخه 4/9) و آزمون GLM و مقایسه میانگین‌ها با روش دانکن در سطح معنی‌داری 5 درصد انجام پذیرفت . یافته‌ها: نتایج نشان داد که مصرف روزانه 1 گرم مایع شکمبه خشک‌شده به‌صورت معنی‌داری (003/0 p = ) باعث افزایش وزن شیرگیری در گوساله‌های گروه تیمار (33/63 کیلوگرم) نسبت به گروه شاهد (33/54 کیلوگرم) شد. با این حال، هیچ‌یک از فراسنجه‌های بیوشیمیایی سرم شامل گلوکز، تری‌گلیسرید، کلسترول، اوره، آلبومین، پروتئین کل، آسپارتات آمینوترانسفراز ( AST ) و آلانین آمینوترانسفراز ( ALT ) تحت تأثیر تیمار قرار نگرفتند (05/0 p > ). به‌طور مشابه، شاخص‌های خون‌شناسی از جمله درصدهای نوتروفیل، لنفوسیت، مونوسیت، تعداد کل گلبول‌های سفید و هماتوکریت خون نیز تفاوت آماری معنی‌داری بین دو گروه نشان ندادند (05/0 p > ). این یافته‌ها بیانگر این است که افزودن این مکمل غذایی نه‌تنها بر عملکرد رشدی تأثیر مثبت دارد، بلکه منجر به هیچ‌گونه اختلال فیزیولوژیکی یا بیوشیمیایی در بدن گوساله‌ها نمی‌شود . نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که استفاده از مایع شکمبه خشک‌شده با روش خشک‌کردن پاششی به میزان 1 گرم در روز در شیر گوساله‌های شیرخوار، راهکاری مؤثر جهت بهبود رشد بدون القای استرس متابولیکی یا آسیب به عملکرد ارگان‌های حیاتی (به‌ویژه کبد) است. با توجه به اثر مثبت بر وزن شیرگیری و بی‌تأثیری بر شاخص‌های خونی و بیوشیمیایی، این فرآورده می‌تواند به‌عنوان یک مکمل غذایی طبیعی و پایدار در تغذیه گوساله‌ها مورد استفاده قرار گیرد. این رویکرد ضمن کاهش بار زیست‌محیطی ناشی از ضایعات کشتارگاهی، به‌عنوان یک استراتژی نوین برای بهینه‌سازی منابع غذایی در صنعت دامپروری پیشنهاد می‌شود .