فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف : پریتونیت عفونی گربه‌سانان ( Feline Infectious Peritonitis; FIP ) یکی از بیماری‌های ویروسی مرگ‌بار و پیچیده در گربه‌هاست که ناشی از جهش کروناویروس گربه‌سانان ( Feline Coronavirus; FCoV ) است. این بیماری به‌ویژه در گربه‌های جوان و محیط‌های گروهی مانند پرورشگاه‌ها و پناهگاه‌ها شایع‌تر است و تشخیص آن به‌دلیل تنوع علائم بالینی و عدم وجود یک روش تشخیصی قطعی، همواره چالش‌برانگیز بوده است. روش‌های متداولی همچون واکنش زنجیره‌ای پلیمراز ( PCR ) با وجود مزایا، از محدودیت‌هایی از جمله حساسیت نسبی و امکان منفی‌کاذب رنج می‌برند. در سال‌های اخیر، روش‌های نوینی مانند بیورزونانس ، که بر پایه ثبت و تحلیل امواج الکترومغناطیسی سلول‌ها و پاتوژن‌ها عمل می‌کند ، مورد توجه قرار گرفته‌اند. با این وجود، کاربرد این روش در تشخیص بیماری‌های ویروسی در دامپزشکی، به‌ویژه FIP ، هنوز مورد بررسی سیستماتیک قرار نگرفته است. این مطالعه با هدف ارزیابی کارآیی روش بیورزونانس بر پایه فرکانس مدولاسیون خاص ( SMF ) در مقایسه با روش استاندارد PCR برای تشخیص عفونت FCoV در گربه‌های مشکوک به FIP طراحی شد . مواد و روش‌ها: ا ین مطالعه توصیفی-تحلیلی در بازه زمانی سال‌های 1399 تا 1401 در آزمایشگاه دامپزشکی سانترال تهران انجام شد. در این پژوهش، 30 قلاده گربه (19 نر و 11 ماده) با دامنه سنی 2 تا 24 ماه که به‌دلیل علائم بالینی مشکوک به FIP (از جمله تب، بی‌اشتهایی، زردی، التهاب چشم، اتساع شکم و ناهنجاری‌های عصبی) به مراکز دامپزشکی مراجعه کرده بودند، انتخاب شدند. از هر گربه حدود 2 میلی‌لیتر خون از ورید سفالیک جمع‌آوری گردید. نمونه‌ها تحت دو روش تشخیصی قرار گرفتند: (1) روش مولکولی RT-PCR با هدف‌گیری نواحی ژنتیکی محافظت‌شده ژن M و دنباله لیدر ژنوم FCoV ؛ و (2) روش بیورزونانس با استفاده از دستگاه MINI-EXPERT-DT و نرم‌افزار IMIDIS-EXPERT بر اساس فرکانس اختصاصی 562/793 هرتز و دامنه 12 ولت. برای ارزیابی دقت روش‌ها، از استاندارد طلایی ( ترکیب نتایج PCR و بیورزونانس ) استفاده شد. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های آماری مجذور کای، ضریب توافق کاپا، مدل رگرسیون لجستیک و تحلیل منحنی ROC در نرم‌افزارهای SPSS v27 و GraphPad Prism v9.4 مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند . یافته‌ها: یافته‌های این مطالعه نشان داد که روش بیورزونانس عملکرد برتری نسبت به PCR دارد. حساسیت روش بیورزونانس 100 درصد گزارش شد، در حالی که این مقدار برای PCR تنها 6/70 درصد بود؛ یعنی بیورزونانس تمام موارد مثبت واقعی را به‌درستی شناسایی کرد. همچنین، ویژگی ( Specificity ) روش بیورزونانس 8/81 درصد در مقابل 7/72 درصد برای PCR به دست آمد. ضریب توافق کاپا بین بیورزونانس و استاندارد طلایی 845/0 بود که نشان‌دهنده توافق بسیار خوب است، در حالی که این ضریب برای PCR تنها 420/0 بود. مساحت زیر منحنی ROC ( AUC ) نیز برای بیورزونانس 909/0 و برای PCR 0.717 محاسبه شد که این یافته نیز برتری قابل‌توجه بیورزونانس را در تشخیص دقیق‌تر FIP تأیید می‌کند. صحت کلی ( Overall Accuracy ) روش بیورزونانس 9/92 درصد در مقابل 4/71 درصد برای PCR ثبت گردید . نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که روش بیورزونانس با حساسیت و دقت بالا می‌تواند به‌عنوان یک ابزار غیرتهاجمی، سریع و قابل‌اعتماد در تشخیص FIP در گربه‌های مشکوک مورد استفاده قرار گیرد. این روش نه‌تنها قادر به شناسایی همه موارد مبتلا است، بلکه با کاهش موارد منفی‌کاذب، می‌تواند تصمیم‌گیری بالینی دامپزشکان را دقیق‌تر و مؤثرتر سازد. با توجه به ماهیت غیرتهاجمی، هزینه نسبتاً پایین و سرعت بالای این روش، به‌نظر می‌رسد که بیورزونانس می‌تواند به‌عنوان یک روش مکمل یا حتی جایگزین در محیط‌های بالینی دامپزشکی مورد استفاده قرار گیرد، به‌ویژه در شرایطی که زمان و منابع محدود هستند. این مطالعه اولین گزارش علمی از کاربرد بیورزونانس در تشخیص FIP در ایران و یکی از نخستین موارد در سطح جهانی است و گشودن دریچه‌ای جدید در تشخیص بیماری‌های ویروسی در دامپزشکی محسوب می‌شود. پیشنهاد می‌شود مطالعات آینده با نمونه‌های بیشتر و در شرایط مختلف بالینی، به‌منظور تأیید یافته‌های حاضر و گسترش کاربرد این فناوری نوین در سایر بیماری‌های عفونی انجام شود .