فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمينه و هدف: ويروس هپاتيت E (Hepatitis E Virus; HEV) يک عامل زئونوزي مهم با پتانسيل انتقال از حيوانات به انسان محسوب مي‌شود که عمدتاً از طريق آب و غذاي آلوده منتقل شده و در انسان‌ها مي‌تواند سبب هپاتيت حاد و در برخي موارد نادر حتي نارسايي کبدي تهديدکننده‌ زندگي گردد. اخيراً شواهدي از شيوع سرمي اين ويروس در حيوانات خانگي، به‌ويژه گربه‌ها، گزارش شده است. با وجود اين، علائم باليني HEV در گربه‌ها به‌خوبي توصيف نشده‌اند، هرچند برخي مطالعات نشان داده‌اند که علائم گوارشي از جمله اسهال و استفراغ ممکن است با حضور آنتي‌بادي‌هاي ضد HEV در سرم اين حيوانات مرتبط باشند. از آنجا که گربه‌هاي خانگي به‌دليل تماس نزديک با انسان‌ها مي‌توانند به‌عنوان مخزن يا ناقل بالقوه HEV عمل کنند، بررسي وضعيت ابتلاي آن‌ها به اين ويروس از اهميت بهداشت عمومي و دامپزشکي بالايي برخوردار است. اين مطالعه با هدف ارزيابي شيوع سرمي ويروس هپاتيت E در گربه‌هاي خانگي داراي علائم اسهال و استفراغ در شهر تبريز و همچنين بررسي تغييرات هماتولوژيک و بيوشيميايي مرتبط با اين ابتلا طراحي شد. مواد و روش‌ها: اين مطالعه مشاهده‌اي-توصيفي در بازه زماني آبان 1402 تا ارديبهشت 1403 در بيمارستان تخصصي دانشکده دامپزشکي دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم پزشکي تبريز انجام گرفت. در اين پژوهش، 200 قلاده گربه خانگي به‌صورت تصادفي ساده انتخاب شدند که شامل 100 قلاده گربه داراي علائم اسهال و استفراغ (گروه مورد مطالعه) و 100 قلاده گربه سالم از نظر علائم گوارشي (گروه شاهد) بودند. از تمام حيوانات، 2 ميلي‌ليتر خون از وريد سافن در شرايط استريل جمع‌آوري گرديد. سپس سرم خون پس از سانتريفيوژ (3000 دور در دقيقه به مدت 15 دقيقه) جدا شده و در دماي 20– درجه سلسيوس تا زمان انجام آزمايشات نگه­داري گرديد. تشخيص سرولوژيکي HEV با استفاده از روش الايزاي غيرمستقيم (indirect ELISA) و کيت تجاري (HEV AB Ultra, Dia.Pro, Italia)  (انجام شد. همچنين، پارامترهاي هماتولوژيک شامل RBC، WBC، هموگلوبين، هماتوکريت، نوتروفيل، لنفوسيت و ساير اجزاي فرمول سفيد با دستگاه شمارش خودکار سلولي (Mindray, China) و فراسنجه‌هاي بيوشيميايي سرم شامل اوره، کراتينين، آنزيم‌هاي کبدي، چربي‌ها، الکتروليت‌ها و پروتئين‌ها با دستگاه آنالايزر بيوشيمي خودکار (Mindray, China) اندازه‌گيري شدند. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 22 مورد تحليل توصيفي قرار گرفتند. يافته‌ها: بر اساس نتايج الايزا، تنها يک نمونه (5/0 درصد از کل جمعيت مورد مطالعه) به‌صورت سرولوژيک مثبت شناخته شد که مربوط به يک گربه نر 3 ساله خانگي بود که تحت علائم اسهال و استفراغ مراجعه کرده بود. ساير 199 نمونه (5/99 درصد) منفي گزارش شدند. در گربه مثبت، پارامترهاي هماتولوژيک نشان‌دهنده افزايش معني‌دار نوتروفيل (94 درصد در مقابل محدوده طبيعي 64–45 درصد)، کاهش شديد لنفوسيت (6 درصد در مقابل 35–25 درصد) و کاهش متوسط غلظت هموگلوبين (MCHC) (9/28  گرم/دسي‌ليتر در مقابل محدوده طبيعي 36–33 گرم/دسي‌ليتر) بود. از نظر بيوشيميايي نيز افزايش قابل‌توجهي در غلظت اوره (89 ميکروگرم/دسي‌ليتر)، تري‌گليسيريد (153 ميکروگرم/دسي‌ليتر)، فسفر (3/7 ميکروگرم/دسي‌ليتر)، پروتئين کل (82/4 گرم/دسي‌ليتر) و به‌ويژه فعاليت آنزيم کراتين‌فسفوکيناز (CPK) (6700 واحد/ليتر در مقابل محدوده طبيعي 386–74 واحد/ليتر)  مشاهده گرديد. فعاليت آنزيم‌هاي کبدي نيز افزايش چشمگيري نشان داد: آلانين آمينوترانسفراز (ALT) 288 واحد/ليتر و آسپارتات آمينوترانسفراز (AST)  399 واحد/ليتر. نتيجه‌گيري: يافته‌هاي اين مطالعه نشان مي‌دهد که شيوع سرمي ويروس هپاتيت E در گربه‌هاي خانگي شهر تبريز بسيار پايين (5/0 درصد) است. با اين حال، گربه مبتلا علاوه بر علائم گوارشي، دچار ناهنجاري‌هاي هماتولوژيک و بيوشيميايي قابل‌توجهي شده بود که با آسيب کبدي و التهاب سيستميک ناشي از عفونت HEV همخواني دارد. اين نتايج اگرچه حاکي از پايين‌بودن خطر ابتلاي گربه‌هاي خانگي به HEV در منطقه مورد مطالعه است، اما هشداردهنده نقش احتمالي اين حيوانات به‌عنوان مخزن بالقوه در زنجيره انتقال ويروس به انسان در شرايط خاص است. با توجه به وجود تنوع ژنوتيپي HEV و امکان غيرفعال‌بودن کيت‌هاي تجاري براي شناسايي ژنوتيپ‌هاي خاص منطقه، پيشنهاد مي‌شود مطالعات آينده با به‌کارگيري روش‌هاي مولکولي (مانند RT-PCR) و کيت‌هاي سرولوژيکي اختصاصي‌تر براي تأييد يافته‌هاي حاضر و ارزيابي دقيق‌تر اپيدميولوژي HEV در جمعيت‌هاي گربه‌هاي خانگي مناطق مختلف ايران انجام گيرد.