ترسیم الگوی راهبردی برای تحقق توسعه پایدار روستایی ( مورد مطالعه: روستاهای شهرستان خلخال)

نویسندگان

1 موسسه تحقیقات جمعیت کشور

2 استادیار جمعیت شناسی، مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، ایران .

3 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه علوم اجتماعی، واحد خلخال، دانشگاه آزاد اسلامی، خلخال، ایران

doi
10.71854/soc.2025-1207235
چکیده

مقدمه: با گذشت نیم قرن از به­ کارگیری مدل­های مختلف توسعه روستایی، همچنان بختک فقر بر پیکره جوامع روستایی ایران سایه افکنده و مشکلاتی همچون کمبود امکانات اجتماعی از جمله خدمات بهداشتی و آموزشی، کمبود درآمد و نیز مهاجرت بی­رویه به شهرها کاملاً مشهود است. این پژوهش با هدف ارائه الگوی راهبردی برای تحقق توسعه پایدار روستایی در شهرستان خلخال در سال1403انجام شده است. روش: این پژوهش از  نوع کیفی و از تکنیک نظریه زمینه­ ای استفاده شده است. برای انتخاب نمونه آماری از روش هدفمند استفاده شد. گردآوری داده ها از طریق  مصاحبه نیمه ساختاریافته با 12نفر صاحب نظر تا رسیدن به اشباع نظری انجام و فرایند کدگذاری داده­های جمع آوری شده با نرم ­افزار مکس­ کیودا، انجام شد. یافته ­ها: در کدگذاری باز تعداد249 رویداد شناسایی و در مرحله کدگذاری محوری، در سطحي انتزاعي تر موارد مشابه باتوجه به مشابهت­شان در محتوا ادغام و حول 63مقوله فرعي و پنج مقوله عمده سازماندهي شدند. عناصر الگوی پارادایمی توسعه پایدار روستایی عبارتند از؛ شرایط علّی (مسائل اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی، نهادی و فیزیکی)، زمینه­­ها (فاصله روستا تا مرکز شهر و موقعیت جغرافیایی روستا)، شرایط مداخله­گر (شهرگرایی، مهاجرت و بی­توجهی به قابلیت روستا)، اقدامات و راهبردها ( آموزشی، حمایتی، تشویقی و توسعه­ای)، پیامدها (کاهش فاصله طبقاتی، ایجاد اشتغال، سبک زندگی پایدار، مدیریت بهینه آب، توسعه زیرساخت­ها و حفاظت پایدار منابع زیستی). نتیجه­ گیری: مطابق نتایج، تدوین و استفاده از الگوهای راهبردی تحقق توسعه پایدار روستایی می­تواند به عنوان عامل و محرک توسعه پایدار مناطق روستایی عمل کند.