بررسی جامعه¬شناختی ارزش¬های قوم¬گرایی تقدیرگرایی با توسعه فرهنگی( مطالعه موردی شهروندان ساکن شیراز)

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد جهرم

2 هیئت علمی دانشکده علوم انسانی، گروه جامعه شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جهرم

3 دانشیار جامعه شناسی دانشگاه آزاد واحد جهرم

doi
10.71854/soc-2026.1203481
چکیده

پس از جنگ جهانی دوم و گسترش تمایلات توسعه ایی و عدم توانایی نظریه‌های کلاسیک توسعه همچون «نظریه وابستگی» و «نظریه نوسازی»، توسعه فرهنگی را اهمیتی خاص برخوردار کرد. هدف این پژوهش بررسی رابطه توسطِ فرهنگی بر ارزش‌ها با استفاده از رویکردهای مطالعات فرهنگی است. مطالعات فرهنگی رویکرد جدیدی برای بررسی تأثیر فرهنگ بر فرآیندِ توسعه است. در این پژوهش بر این اساس تأثیر دو متغیر فرهنگی تقدیرگرایی و قوم مداری بر توسعه فرهنگی بررسی می‌شود. منظور از توسعه فرهنگی در این بررسی تأثیر این متغیرها بر ارزش‌های فردی و اجتماعی است. روش پژوهش پیمایش است. داده‌های پژوهش با بهره‌گیری از یک پرسشنامه محقق ساخته انجام‌گرفته است. جامع آماری بر اساس جمعیت شیراز در آمارگیری سال 1395 تعیین‌شده است. جمعیت شیراز بر اساس اطلاعات مقامات مربوطه در این سال 1565572 نفر می‌باشد که از میان آن‌ها 384 نفر به‌عنوان آمار نمونه با استفاده از روش تصادفی و نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که دو متغیر قوم‌گرایی و تقدیرگرایی بر تعیین ارزش‌های اجتماعی تأثیر قطعی دارند و رابطه معناداری در سطح 99 درصد به بالا بین دو متغیر قوم‌گرایی و تقدیرگرایی و تغییر ارزش‌های اجتماعی وجود دارد. همچنین یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که گرایش به قوم‌گرایی و تقدیرگرایی بر روندهای  دموکراتیزه شدن، جهانی شدن و علم گرایی نیز تأثیرگذار هستند. نتیجه نهایی پژوهش نشان می‌دهد که تغییر ارزش‌های اجتماعی بر فرآیند توسعه فرهنگی تأثیرگذار است.