تصویر ذهنی ساکنان محلی از توسعه گردشگری در منطقه نمونه¬گردشگری شهمیرزاد
نویسندگان
1 دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران
2 گروه برنامه ریزی اجتماعیُ دانشکده علوم اجتماعیُدانشگاه تهرانُ ایران
doi
10.71854/soc-2026.1236876چکیده
در مناطق نمونهگردشگری که در ایران شناسایی شدهاند، گردشگری بهمثابه ظرفیتی ویژه برای توسعه آن منطقه در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مورد توجه است. به نظر میرسد برداشت ساکنان محلی و مردم بومی منطقه از فعالیتهای گردشگری بر توسعه یا عدم توسعهگردشگری، میتواند مؤثر باشد. این پژوهش با هدف شناخت تصویر ذهنی ساکنان محلی از توسعه گردشگری در منطقه نمونهگردشگری بینالمللی شهمیرزاد انجام شده است. بهمنظور دستیابی به این هدف از روشکیفی و تحلیلمضمون استفاده شد. گردآوری دادهها، از طریق مصاحبه نیمهسازمانیافته با 14 نفر از ساکنان محلی، کاسبان و مسئولان محلی انجام شد. پس از کدگذاری دادههای حاصل از مصاحبهها و تحلیل خط به خط آنها، به 3 مقوله اصلی، جاذبههایگردشگری، ظرفیتهایگردشگری و پیامدهای توسعهگردشگری دست یافتیم. در تصویر ذهنی ساکنان محلی شهمیرزاد درباره توسعهگردشگری در منطقه مجموعهای از ارزیابیهای مثبت و منفی از توسعهگردشگری وجود دارد که البته ارزیابی منفی آنها بسیار بیشتر از ارزیابی مثبتشان است. رونق اقتصادی، تبادل فرهنگی، پویایی و نشاط شهر و افزایش امکانات ارزیابیهای مثبتی است که آنان از توسعه گردشگری داشتند. اما گرانی، افزایش مهاجرت بومیان به خارج از شهمیرزاد و هجوم مهاجران افغانی به داخل شهمیرزاد، آسیب به پوشش گیاهی، محیط زیست و مناظر طبیعی، افزایش بیرویه ساخت وساز، کمآبی و قطعی مکرر آب، ترافیک، ازدحام و شلوغی از پیامدهای منفی توسعه گردشگری در شهمیرزاد در تصویر ذهنی مشارکتکنندگان بود. آن دسته از ساکنان محلی که ارزیابیهای مثبتی داشتند، از توسعه گردشگری راضی بودند. اما دستهای دیگر از آنان، با اشاره به پیامدهای منفی توسعهگردشگری در شهمیرزاد، ابراز نارضایتی کرده و تمایلی به رونقگردشگری در شهمیرزاد نداشتند.
