الگوی جامعه‌شناختی ترجیحات شغلی و ارزش‌های کاری نسل زد

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، واحد بین الملل کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران(نویسندة مسئول)

2 دانشیار، گروه مدیریت ، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

3 دانشیار، گروه مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی،شیراز، ایران

4 استادیار، گروه مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی،لارستان، ایران

doi
10.71854/soc-2026.1237870
چکیده

این پژوهش با هدف ارائه الگوی جامعه‌شناختی ترجیحات شغلی و ارزش‌های کاری نسل زد با استفاده از رویکرد آمیخته (کیفی–کمی) و طرح اکتشافی متوالی انجام شد. در مرحله نخست، به منظور شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های اصلی ترجیحات شغلی نسل زد، از روش کیفی و تحلیل مضمون استفاده گردید. جامعه مشارکت‌کنندگان این بخش شامل صاحب‌نظران حوزه جامعه‌شناسی، مدیریت منابع انسانی و مطالعات نسل‌ها بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. در مجموع، 16 مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان انجام شد و فرایند گردآوری داده‌ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌های کیفی از طریق کدگذاری، تحلیل و چارچوب مفهومی اولیه الگوی ترجیحات شغلی نسل زد استخراج شد.  داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS و از طریق مدل‌یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان داد که ترجیحات شغلی و ارزش‌های کاری نسل زد در چهار بعد اصلی شامل ویژگی‌های ساختاری شغل، نظام پاداش و امنیت شغلی، فرهنگ و محیط سازمانی و توسعه فردی و معناجویی در کار قابل تبیین است. همچنین نتایج مدل ساختاری نشان داد که این ابعاد تأثیر مثبت و معناداری بر ترجیحات شغلی نسل زد دارند و مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نسل زد در انتخاب شغل به عواملی همچون انعطاف‌پذیری و استقلال کاری، امنیت اقتصادی، روابط سازمانی مثبت و فرصت‌های رشد و معنا در کار توجه ویژه دارد.