تحلیل کارکردهای حرف «واو» در تاریخ بیهقی و مقایسۀ آن با زبان‌های ایرانی و زبان عربی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 دانش‌آموختة دکترای تخصصی فرهنگ و زبان‌های ایرانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران. ایران

doi
10.30465/ls.2020.5848
چکیده

حرف «واو» پرکاربردترین حرف ربط زبان فارسی است که به جز ربط دادن اجزای کلام به هم، کارکردهای دیگری همچون استیناف، استدراک، اضراب، تخمین، حال و قسم دارد. بررسی تاریخ بیهقی، به منزلۀ یکی از مهم ترین متون فارسی دورۀ غزنوی، دالّ بر کارکردهای متنوع حرف واو در متن آن است که به نظر می رسد بخشی از آنها تحت تأثیر زبان های ایرانی و زبان عربی بوده است. مقالۀ پیش رو افزون بر بررسی کارکردهای متنوع حرف واو در تاریخی بیهقی، درصدد آن است که نشان دهد کدام یک از این کارکردها تحت تأثیر زبان‌های مذکور بوده است. به همین منظور حدود 1500 جمله و عبارت از متن این کتاب انتخاب، بررسی و تجزیه و تحلیل شد و مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج حاصل نشان داد که کارکردهای واو عطف در تاریخ بیهقی را می توان در سه گروه اصلی دسته‌بندی کرد: نخست، واو عطف و استیناف، که هم در متون ایرانی باستان و هم عربی قابل پیگیری هستند. دوم، واو حالیه، قسم و استدارک، که از زبان عربی وارد زبان فارسی شده‌اند و سوم، واو اضراب، واو در معنای یا، واو ابتدای جملات معترضه، که مؤلف تاریخی بیهقی در به کارگیری آن‌ها دست به نوعی نوآوری زده است.