واکاوی گفتمان نوسازی و توسعه در ایران معاصر

نویسندگان

1 گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

2 گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران (نویسنده مسئول)

3 گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

doi
چکیده

تاریخ معاصر ایران شاهد تلاش طیفی از دست اندرکاران سیاسی- اداری برای نوسازی، آبادانی، عمران، پیشرفت و توسعه کشور بوده است. نوسازی و توسعه ایران در دو سده گذشته با فراز و فرودها و رونق و رکودهایی همراه بوده است. با شتاب گرفتن اندیشه­های توسعه، ضرورت برنامه­ریزی بیش از پیش آشکار و سازمان برنامه و بودجه کشور تأسیس شد. در دهه­های پیش از 1327 نیز اقدامات جسته و گریخته­ای درخصوص ایجاد یک نظام برنامه­ای در عرصه اقتصاد انجام گرفت ولی با تولد سازمان برنامه و بودجه، این اقدامات نظم یافت و تبدیل به یک نظام شد.سؤالی که در اینجا قابل طرح می­باشد، این است که جهت­گیری این برنامه­ها (اقتصادی، سیاسی یا جامع)، چه بوده است؟ در پاسخ باید اذعان داشت که تاريخ نوسازي و توسعه در ايران بيشتر گرايش به جنبه‌هاي اقتصادي داشته است.  اين مسئله از دورة پهلوي تا سال­های پس از انقلاب اسلامي نیز ادامه یافته است. تنها در برنامه پنجم قبل از انقلاب اسلامی، و نیز از برنامه سوم پس از انقلاب اسلامی است که می­توان شاخص­های غیراقتصادی را در برنامه­های توسعه ملاحظه کرد. در در دوره پس از انقلاب اسلامی، با توجه به نيازهاي داخلي و الزامات بين‌المللي، برنامه‌هاي اقتصادي ـ اجتماعي با توسعة سياسي، تنش‌زدايي و تعامل با نظام بين‌الملل آميخته مي‌شوند و توجه به توسعة همه­جانبه در دستور كار قرار مي‌گيرد.