جایگاه منطقهای جمهوری اسلامی ایران در افق 2030: سناریوهای محتمل در رقابت سیاسی- اقتصادی آمریکا، چین و روسیه
نویسندگان
1 گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشجو
3 دکتری: علوم سیاسی ، ایران
4 سردبیر
doi
چکیده
گذار نظام بینالملل از نظم تکقطبی پساجنگ سرد به سوی ساختاری چندقطبی و رقابتمحور، جایگاه بازیگران منطقهای را بهطور بنیادین تحت تأثیر قرار داده است. در این میان، جمهوری اسلامی ایران بهواسطه موقعیت ژئوپلیتیکی، منابع انرژی و نقش امنیتی در غرب آسیا، در کانون رقابت سه قدرت جهانی ایالات متحده آمریکا، جمهوری خلق چین و فدراسیون روسیه قرار گرفته است. پرسش اصلی این مقاله آن است که رقابت سیاسی–اقتصادی این سه قدرت چگونه و از چه مسیرهایی بر جایگاه منطقهای ایران در افق 2030 تأثیر میگذارد؟ پژوهش حاضر با بهرهگیری از رویکرد تحلیلی–توصیفی و چارچوب نظری ثبات هژمونیک، نشان میدهد که ایران همزمان با افزایش اهمیت ژئوپلیتیکی، با محدودیتهای ساختاری در تبدیل این اهمیت به قدرت پایدار منطقهای مواجه است. یافتههای مقاله نشان میدهد که جایگاه منطقهای ایران در افق 2030 نه بهطور مطلق تقویت و نه تضعیف خواهد شد، بلکه تابعی از نحوه کنش راهبردی ایران در نظم گذار جهانی است. رقابت آمریکا، چین و روسیه اهمیت ژئوپلیتیکی ایران را افزایش داده، اما بدون اصلاحات نهادی، تنوعبخشی به شرکا و اتخاذ سیاست توازن فعال، این اهمیت به قدرت پایدار تبدیل نخواهد شد. راهبرد مطلوب برای ایران، ترکیبی از واقعگرایی، انعطافپذیری تاکتیکی و بازتعریف عملگرایانه سیاست خارجی است.
