پیامدهای دفاع مشروع ایران به تجاوز اسرائیل در هنجارهای بینالمللی و ژئوپلیتیک امنیتی منطقه
نویسندگان
1 گروه معارف دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج
2 عضو هییت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج
doi
چکیده
این مقاله با تحلیل پیامدهای چندسطحی دفاع ۱۲ روزه ایران در برابر حمله مستقیم اسرائیل، به بررسی تحولات ژئوپلیتیک امنیتی خاورمیانه و تأثیر آن بر هنجارهای حاکم بر نظام بینالملل میپردازد. واقعه مذکور نه تنها به مثابه یک رویداد نظامی، بلکه به عنوان نقطه عطفی راهبردی در تعاملات منطقهای و فرامنطقهای قلمداد میشود که درک سنتی از مفاهیم بازدارندگی، دفاع مشروع و امنیت جمعی را به چالش کشیده است. پژوهش حاضر با روش کیفی و رویکرد تحلیلی-تبیینی، با بهرهگیری از چارچوب نظری تلفیقی حق دفاع مشروع در حقوق بینالملل و واقعگرایی تهاجمی، در پی پاسخ به این پرسش محوری است که این پاسخ نظامی بیسابقه چه تأثیری بر توازن قوای منطقهای، رفتار بازیگران فرامنطقه ای و تفسیر هنجاری اصل تناسب در منازعات بینالمللی گذاشته است. یافتههای تحقیق نشان میدهد این عملیات منجر به بازتعریف عینی بازدارندگی مستقیم ایران شده و آستانه جدیدی برای درگیری ایجاد نموده است. در سطح منطقهای، این واقعه باعث تقویت جایگاه ایران به عنوان یک قطب امنیتی، افزایش انسجام عملیاتی محور مقاومت و همچنین بروز واکنشهای محتاطانه و دوگانه از سوی برخی دولتهای عربی شد. در عرصه بینالملل ایالات متحده در دام تضاد بین حمایت تمامعتبار از متحد خود و جلوگیری از جنگ گسترده گرفتار آمد، در حالی که روسیه و چین از این فرصت برای تضعیف هژمونی غرب و پیشبرد الگوی امنیتی چندقطبی بهره بردند. این رویداد، زمینهساز گذار به مرحله جدیدی از چندقطبی شدن رقابت امنیتی در خاورمیانه و آزمونی مهم برای استحکام و انعطاف هنجارهای حقوق بینالملل در عصر جنگهای نامتقارن است.
