واکاوی شکل گیری ترومای اجتماعی و فرهنگی ترس از ازدواج در بین دختران با استفاده از روش گراندد تئوری مطالعه موردی شهرستان شهرضا
نویسندگان
1 عضو گروه علوم اجتماعی، دانشگاه اصفهان، ایران.
2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، دهاقان، اصفهان، ایران
3 عضو گروه علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
doi
چکیده
واکاوی شکل گیری ترومای اجتماعی فرهنگی ترس از ازدواج در بین دختران با استفاده از روش گراندد تئوری در شهرضا پژوهش حاضر با رویکرد نظریهپردازی دادهبنیاد و روش گلیزر و اشتراوس، به تحلیل ترومای اجتماعی و فرهنگی ناشی از ترس از ازدواج در میان دختران مجرد شهرستان شهرضا میپردازد. این مطالعه با بهرهگیری از روشهای کیفی نظیر مشاهده، مصاحبههای نیمهساختاریافته و تحلیل اسناد انجام شده و دادهها از طریق کدگذاری سهمرحلهای (باز، محوری و انتخابی) تحلیل گردیدهاند. با رویکردی استقرایی، مفاهیم و تئوریها مستقیماً از دل تجربیات، نگرشها و احساسات مشارکتکنندگان استخراج شده و در قالب یک مدل مفهومی سامان یافتهاند. یافتهها نشان میدهد که ترس از ازدواج نه صرفاً پدیدهای روانی، بلکه حاصل تعامل پیچیدهای از عوامل اجتماعی، فرهنگی و فردی است. عوامل علی نظیر شکستهای عاطفی، کمالگرایی، ترس از تعهد، تجربه طلاق در اطرافیان و روابط ناکارآمد والدین، به همراه تأثیرات جامعهپذیری از طریق رسانهها، شبکههای اجتماعی، و دوستان مجرد، در شکلگیری این ترس نقشآفریناند. در سطح زمینهای نیز، شکاف نسلی و ارزشی بین دختران و خانوادهها، نبود مهارتهای ارتباطی، محدودیتهای فرهنگی و دینی درباره زندگی زناشویی، نابرابریهای جنسیتی و محدودیتهای تحصیلی و شغلی از جمله موانع مؤثر شناسایی شدهاند. مقوله هستهای تحقیق «نامفهوم بودن ارزش ازدواج و کمالگرایی افراطی» است که به شکلگیری تضادهای درونی، تردید و اجتناب از ازدواج منجر میشود. در بخش راهبردی، راهکارهایی چون تقویت مهارتهای ارتباطی، آموزش انتخاب همسر، ایجاد احساس امنیت و تعلق، و بازنگری در سیاستهای فرهنگی پیشنهاد شده است. در نهایت، نتایج پژوهش حاکی از آن است که تداوم این ترس میتواند به پیامدهایی نظیر کاهش فرصتهای ازدواج، وابستگی عاطفی ناسالم، و بروز مشکلات اجتماعی و روانی بینجامد. این تحقیق با تبیین علل و پیامدها، گامی مؤثر در جهت ارائه راهکارهایی برای توانمندسازی روانی و اجتماعی دختران برداشته است. کلیدواژهها : تروما، ازدواج، ترس، دختران، عوامل اجتماعی، شرایط فرهنگی، گراندد تئوری، شکاف نسلی، ارتباطات بیننسلی.