فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آتش‌نشانان به‌عنوان یکی از گروه‌های شغلی پرخطر، همواره در معرض انواع مخاطرات جسمی و روانی ناشی از حوادث بحرانی، شرایط کاری دشوار و فشارهای محیطی قرار دارند. در این میان، فرهنگ ایمنی به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اساسی نظام‌های ایمنی و بهداشت حرفه‌ای، نقش مهمی در کاهش صدمات شغلی، بهبود رفتارهای ایمن و ارتقای عملکرد سازمانی ایفا می‌کند. هدف از انجام این پژوهش، بررسی تأثیر تجربه عملیاتی، آموزش حین خدمت و سابقه کاری بر فرهنگ ایمنی آتش‌نشانان و ارتباط آن با میزان صدمات شغلی آنان در شهر قم بوده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–پیمایشی است. جامعه آماری شامل کلیه آتش‌نشانان شاغل در سازمان آتش‌نشانی شهر قم بود که از میان آنان ۲۶۸ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه استاندارد فرهنگ ایمنی بود که روایی صوری آن توسط جمعی از اساتید و خبرگان حوزه ایمنی تأیید شد و پایایی ابزار با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برابر با 7/0 به‌دست آمد. داده‌ها پس از جمع‌آوری با استفاده از نرم‌افزار SPSS و آزمون ناپارامتریک کروسکال–والیس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان داد بین برخی متغیرهای فردی و شغلی با فرهنگ ایمنی آتش‌نشانان رابطه معناداری وجود ندارد؛ به‌طوری‌که سن، سابقه کاری، آموزش حین خدمت و آسیب‌های جزئی با فرهنگ ایمنی رابطه معناداری نشان ندادند. در مقابل، تحصیلات و آسیب‌های منجر به بستری با فرهنگ ایمنی رابطه معنادار داشتند. همچنین تجربه عملیاتی و آموزش تخصصی به‌عنوان مهم‌ترین عوامل مؤثر بر ابعاد فرهنگ ایمنی شناسایی شدند. عدم مشاهده رابطه معنادار برخی متغیرها می‌تواند بیانگر تعهد حرفه‌ای، ازخودگذشتگی و رعایت اصول ایمنی توسط آتش‌نشانان حتی در شرایط پرخطر باشد. نتایج این پژوهش بر ضرورت طراحی و اجرای برنامه‌های آموزشی هدفمند، تقویت آموزش‌های عملی و اتخاذ اقدامات پیشگیرانه به‌منظور ارتقای فرهنگ ایمنی و کاهش صدمات شغلی آتش‌نشانان تأکید دارد.