فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده شعر، رویدادی ذهنی است که از مسائل پیرامون شاعر تأثیر می‌پذیرد و زبان شاعر، زبان جامعه است. شاعران فارسی‌زبان نیز در هر دوره، متناسب با زمان حال، گوشه‌هایی از فضای اجتماعی خود را بازتاب داده‌اند. یکی از رویکردهای جدید در تحلیل متن، نشانه‌شناسی اجتماعی است که کارکردی میان‌رشته‌ای دارد. یکی از نظریه‌های مهم در بحث نشانه‌شناسی اجتماعی به بررسی جایگاه و کارکرد نشانه‌ها در جامعه می‌پردازد، دیدگاه پیر ژیرو است که در دو موضوع اصلی هویت و آداب طبقه‌بندی می‌شود. نشانه‌شناسی اجتماعی به دنبال بررسی و کشف نشانه‌های درون‌متنی است تا به لایه‌های مفهومی پنهان آنها دست یابد و معانی نهفته در این نشانه‌ها را درک کند. نشانه‌شناسی، به عنوان یک روش تحقیق در فهم دلالت‌ها، نشانه‌ها را بررسی و تحلیل می‌کند و معانی نهفته در آنها را درک می‌کند. از این نظر، پدیده‌های اجتماعی به خودی خود معنا پیدا نمی‌کنند؛ بلکه در شبکه‌ای از معانی قرار دارند و چارچوبی فرهنگی دارند. پژوهش حاضر کوشیده است با تکیه بر روش نشانه‌شناسی، با تکیه بر نظریه پیر ژیرو، نشانه‌های اجتماعی را در اشعار حسین پناهی بررسی کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نشانه‌شناسی اجتماعی در دو مقوله هویت و آداب و رسوم تجلی یافته و به اشکال مختلف در قالب عواملی مانند خوراک، پوشاک، آموزش و پرورش، تقسیم ارث، حقوق زنان، جایگاه زنان، گویش و فرهنگ عامه، فقر، ریا، آداب و موقعیت‌ها، لحن گفتار و غیره منعکس شده است. این بررسی عمیق، تنوع نشانه‌ها و توجه پناهی به شرایط اجتماعی-فرهنگی محیط حاکم بر جامعه را نشان می‌دهد. همچنین عواملی مانند اختلاف طبقاتی طبقات بالا و پایین در خوراک و پوشاک، حرفه، تقابل فرهنگی بین افراد جامعه از طریق شخصیت‌های اشعار، توجه به جنبه‌های مذهبی-اعتقادی، انعکاس وقایع و مشکلات اجتماعی، استفاده از نمادهای مکانی، نام‌ها و القاب، ظلم و استبداد حاکمان، اعتیاد از جمله مباحث اساسی و متنوع است.