مقایسۀ رده‌شناختی ساخت‌های موصولی تُرکی آذربایجانی، کُره‌ای، مجاری و فارسی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا - گروه زبان شناسی دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشیار زبانشناسی- د انشگاه شهید بهشتی

doi
10.30465/ls.2020.5854
چکیده

هدف پژوهش حاضر پاسخ به این سؤال بوده است که آیا زبان‌های اورال-آلتائیک تُرکی آذربایجانی، کره‌ای و مجاری و زبان‌ هندواروپایی فارسی، چه ویژگی‌های مشابه و متفاوت رده‌شناختی دارند. در تحلیل­های خود از دستور زایشی-گشتاری و نظریۀ حاکمیت و مرجع‌گزینی بهره گرفته­ایم و با بررسی حرکت گروه اسمی فاعلی و مفعولی و مفهوم جایگاه تهی، به مقایسۀ رده­شناختی ساخت­های موصولی ترکی آذربایجانی، کره­ای، مجاری و فارسی پرداخته­ایم. تشابهِ ساخت‌های موصولی این چهار زبان، وجود حرکت در همۀ آنها برای تبدیل جملۀ ژرف‌ساختی به روساخت (بند موصولی) و تشکیل زنجیره بین هستۀ اسمی حرکت کرده و جایگاه تهی آن در بند موصولی است و تفاوت‌های آنها عبارتند از این که بندهای موصولی ترکی آذربایجانی، کره‌ای و مجاری پیشرو هستند، اما در زبان فارسی بند موصولی از نوع پسرو است. همچنین، حرکت هستۀ اسمی در ترکی آذربایجانی، کره‌ای و مجاری به راست و به طرف پایان جمله است، اما در فارسی حرکت هستۀ اسمی به چپ و به طرف آغاز جمله است. تفاوت بارز دیگر بین ترکی آذربایجانی، کره‌ای و مجاری با فارسی، تبدیل فعل جملۀ پیرو به وجه وصفی در ترکی آذربایجانی، کره‌ای و مجاری برای ساخت بند موصولی است، در حالی که در فارسی، بند موصولی بندی خود ایستا است.