بررسی کیفیت بهداشتی هوای شهرستان زابل براساس شاخصAQI و محاسبهی میزان مرگ و میر ناشی از ریزگردها
نویسندگان
1 مرکز تحقیقات فن آوری های زیست محیطی، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران استادیار گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور، اهواز، اهواز، ایران
2 کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی آبادان، آبادان، ایران
3 مربی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی زابل، زابل، ایران
4 مربی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران
5 مرکز تحقیقات فن آوری های زیست محیطی، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران استادیار گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور، اهواز، اهواز، ایران
6 کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران
7 کارشناسی ارشد مهندسی محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران
8 مربی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران
doi
چکیده
زمینه و هدف:امروزه پیامدهای مختلف آلودگی هوا بهخصوص اثرات بهداشتی آن باعث شده است که ارزیابی،نظارت و کنترل کیفیت هوا در تمام جوامع در رأس مسایل ملی مطرح شود. هدف اصلی این مطالعه، تعیین کیفیت بهداشتی هوای شهرستان زابل براساس شاخص AQI در سال 1390 و میزان مرگ و میر ناشی از ریزگردهابود. موادّ و روشها: این مطالعه از نوع توصیفی ـ تحلیلی و مقطعی میباشد. غلظت آلایندههای هوا شامل منوکسید کربن، دی اکسید گوگرد، دی اکسید نیتروژن و ذرات معلق بوده که طی سال 1390 با دستگاهBAM 1020 توسط سازمان محیط زیست زابل اندازه گیری شد. شاخص کیفیت هوا (AQI) ازطریق درونیابی بین غلظتهای چهار آلایندهی معیار، محاسبه گردید. بهمنظور بررسی میزان مرگ و میر ناشی از آلایندهی مسؤول از مدل کامپیوتری AirQ2.2.3 استفاده گردید. یافتهها:نتایج نشان داد کیفیت هوای شهرستان زابل در سال 1390، در 68 درصد روزهای سال از حدّ استاندارد تجاوز نموده و با توجه به شاخص AQI، کیفیت هوادر 27 درصد روزها در وضعیت غیر بهداشتی و در 6 درصد روزها در وضعیت خیلی غیربهداشتی بود وPM10به عنوان آلایندهی مسئول شهر زابل بوده است. همچنین تعداد پذیرشهای بیمارستانی ناشی از بیماریهای تنفسی منتسب به PM10، 575 مورد، بیماریهای تنفسی 41 مورد و بیماریهای قلبی و عروقی227 مورد تعیین گردید. نتیجهگیری: بررسی شاخص کیفیت هوا (AQI) در این شهرستان نشان داد ماههای تیر، امرداد و شهریور بیشترین میزانPM10 را در دستهی"خیلی خطرناک" (401<AQI<500)داشتند که بیتاثیر از شروع بادهای صد وبیست روزهی سیستان نیست. این وضعیت نشان دادکه شهرستان زابل اگرچه با مشکلات شهرهای بزرگ ازجمله وجود صنایع و ترافیک روبرو نیست، اما بهدلیل رتبهی اول در وقوع و شدت طوفان در کشور و تجربهی 107 روز وضعیت خیلی خطرناک و باتوجه به آمار بالای مرگ و میر ناشی از مواجهه با گردو غبار، باید توجه ویژه برای بهبود و احیای شرایط زیستمحیطی و برنامهریزی مناسب جهت کاهش میزان مواجههی گروههای حساس در زمان وقوع گرد و غبارداشت.
