خویشتنداری بنابر آموزه بودا در متنی به زبان ختنی
نویسندگان
1 دکتری، رشته فرهنگ و زبانهای باستانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران،
2 استاد، فرهنگ و زبانهای باستانی، پژوهشکده زبانشناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
doi
10.30465/ls.2019.4392چکیده
کتاب زَمبَستَه منظومهای طولانی به زبان ختنی قدیم از شاخه زبانهای ایرانی میانه شرقی است. این کتاب، مجموعهای وسیع از مفاهیم رایج آئین بودایی و جنبههای گوناگون دین بودا است. فصل دوازدهم این کتاب فصلی آموزهایو شامل مجموعهای از شایستها و نشایستهاست. قطعهای که در این گفتار برگردان آن از زبان ختنی به فارسی آمده، شامل 52 بند نخستین همین فصل است که به شرح و توصیف سَموَرَ(saṃvara= خودداری،خویشتنداری اخلاقی یا متوقف ساختن تأثیرات کَرمَهها یا اعمال پیشین انسان) اختصاص دارد. سَموَرَ یکی از مهمترین مراحل رسیدن به فضیلت پرهیزگاری به شمار میآید و همانند نگهبانی است که پیوسته میکوشد تا انسان را از هر آنچه که ناشایست و ناپسند است، دور دارد و او را در جهت رسیدن به نیروانه (= نجات و رستگاری) یاری رساند. در زیر ریشهشناسی واژه سَموَرَ، دیدگاه فلسفی درباره سَموَرَ، مراحل دستیابی، مراسم تعهد و شرایطی که به از دست دادن سَموَرَ میانجامد، مورد بررسی قرار گرفته است.