آینده روابط ایران و آذربایجان (پس از جنگ دوم قره باغ) با تاکید بر نقش بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای

نویسندگان

1 عضو هیات علمی

doi
https://doi.org/10.71534/pir-1404-1196065
چکیده

روابط ایران و آذربایجان طی سه دهه گذشته تحت تاثیر عوامل مختلفی نظیر جنگ، انقلاب و تغییرات در موازنه ­ی قدرت، دچار تحولات زیادی شده است. زمینه­ هایی نظیر اشتراکات دینی و مذهبی، اشتراکات فرهنگی و تاریخی، مرزهای طولانی آبی و زمینی و احداث پروژه­ های سدسازی مشترک، بسترهای هم­گرایی دو کشور را فراهم آورده است. در مقابل، روابط با آمریکا و رژیم صهیونیستی، پان­ ترکیسم، بحران قره­ باغ، حذف ایران از مسیر انتقال نفت آذربایجان به بازارهای جهانی و اقدام ­های تحریک­ آمیز علیه امنیت ملی ایران، موجب ایجاد تنش در روابط دو کشور شده است. هدف از این مطالعه، تحلیل آینده روابط ایران و آذربایجان با تاکید بر نقش بازیگران منطقه ­ای و فرامنطقه­ ای پس از جنگ دوم قره ­باغ است. بدین منظور، از روش سناریونویسی که در مجموعه کلی ­تر از مطالعات آینده­ پژوهی جای دارد، استفاده شد و از­ روش ­های کیفی برای سناریو پردازی استفاده شد. سناریوهای محتمل درباره آینده روابط ایران و آذربایجان عبارتند از: گسترش مناسبات ایران و آذربایجان، گشایش کریدور زنگه ­زور، حذف ایران از ترانزیت انرژی آذربایجان، دامن زدن به اقدامات تجزیه طلبانه آذربایجان در استان ­های مرزی ایران، تشدید اختلاف بر سر رژیم حقوقی دریای خزر و اقدامات امنیتی-جاسوسی آذربایجان علیه ایران. در بررسی این سناریوها، مواضع بازیگران منطقه­ ای و فرامنطقه ­ای بررسی شد.