گذار از هارتلند مقاومت به عرصه رقابت آناتولی-ایرانی در پرتو سقوط اسد

نویسندگان

1 پژوهشگر پست دکتری دانشگاه آیت الله بروجردی، ایران/ بروجرد

2 عضوهیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه ایت الله بروجردی

doi
https://doi.org/10.71534/pir-1404-1222122
چکیده

در پی فروپاشی نظام سیاسی بشار اسد در هشتم دسامبر ۲۰۲۴ و ورود بدون مقاومت مؤثر نیروهای مخالف به دمشق، معادلات ژئوپلیتیکی خاورمیانه دستخوش تغییرات بنیادین شد. غلبه هیئت تحریر الشام بر تحولات میدانی، شکاف‌های راهبردی میان ایران و ترکیه را آشکار ساخت. این مقاله با تمرکز بر پیامدهای ژئوپلیتیکی این رخداد، به بررسی تأثیر آن بر موقعیت منطقه‌ای ایران و ترکیه می‌پردازد. فرضیه پژوهش بر این اصل استوار است که سقوط دولت اسد موجب افزایش نفوذ ترکیه در سوریه و تقویت جایگاه منطقه‌ای آن شده، در حالی‌که ایران با کاهش عمق استراتژیک، افت نفوذ ژئوپلیتیکی و تضعیف محور مقاومت مواجه گردیده است. همچنین، این تحول به تشدید رقابت راهبردی میان تهران و آنکارا در حوزه نفوذ منطقه‌ای انجامیده است. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل منابع کتابخانه‌ای و مقالات علمی بوده و با رویکرد تبیینی، تلاش شده است تا مواضع و رویکردهای دو کشور نسبت به بحران سوریه و پیامدهای آن در سطح منطقه‌ای به‌طور دقیق ارزیابی گردد. این مطالعه به درک بهتر از تحولات ژئوپلیتیکی اخیر و تأثیر آن بر توازن قدرت در خاورمیانه کمک می‌کند.