امنیتی سازی هویت شیعی در راهبردهای امنیتی ایران در خاورمیانه (2014-2019) بر اساس مکتب کپنهاگ

نویسندگان

1 گروه روابط بین الملل، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

2 گروه روابط بین الملل، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

3 گروه علوم سیاسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

doi
https://doi.org/10.71534/pir-1404-1199079
چکیده

این مقاله به تحلیل تأثیر هویت شیعی بر راهبردهای امنیتی ایران در خاورمیانه در ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۹ می‌پردازد. با توجه به تحولات منطقه‌ای و تهدیدات متعدد امنیتی، ایران تلاش کرده تا از هویت شیعی به‌عنوان ابزاری برای امنیت‌سازی و نفوذ منطقه‌ای خود بهره ببرد. ظهور گروه‌های تکفیری و افراط‌گرایی مذهبی نظیر داعش، تشدید رقابت‌های منطقه‌ای بین ایران و عربستان سعودی، جنگ‌های داخلی در عراق، سوریه و یمن و افزایش حضور بازیگران غیردولتی شیعی در منطقه، ایران را بر آن داشت تا از هویت شیعی به‌عنوان ابزاری برای تأمین امنیت ملی و افزایش نفوذ منطقه‌ای خود بهره ببرد. پژوهش حاضر از منظر مکتب کپنهاگ، که به امنیت‌سازی به‌عنوان فرآیندی اجتماعی و سیاسی نگاه می‌کند، تحلیل می‌کند که چگونه ایران از هویت شیعی برای مشروعیت‌بخشی به سیاست‌های امنیتی خود استفاده کرده است. نتایج نشان می‌دهند که ایران با حمایت از گروه‌های شیعه در کشورهای عراق، سوریه، لبنان و یمن، ضمن مقابله با تهدیدات منطقه‌ای و جهانی، توانسته است جایگاه امنیتی و سیاسی خود را تقویت کند. این مقاله همچنین به تأثیرات این سیاست‌ها بر روابط ایران با کشورهای عربی سنی و غرب پرداخته و نشان می‌دهد که هویت شیعی به‌عنوان یک ابزار استراتژیک در سیاست خارجی و امنیتی ایران عمل کرده است.