فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف مطالعه: آلودگی مایکوتوکسین، به‌ویژه توسط آفلاتوکسین‌ها (AFs)، همچنان یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های ایمنی غذایی در سطح جهانی است، زیرا این سموم توسط آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان (IARC) در دسته مواد سرطان‌زای گروه ۱ طبقه‌بندی شده‌اند. آلودگی خوراک دام در مزرعه، حین نگهداری یا حمل‌ونقل (که شیوع آن در مناطقی مانند تانزانیا و کاستاریکا به بیش از ۷۵٪ می‌رسد)، سبب انتقال متابولیت‌های سمی آفلاتوکسین، از جمله AFB1 و AFM1، به محصولات دامی نظیر شیر و گوشت و در نهایت قرارگیری انسان در معرض خطر آفلاتوکسیکوز ثانویه می‌شود. روش انجام کار: این مقاله مروری، جهت ارائه یک نمای کلی جامع، به بررسی مطالعات انجام گرفته روی مکانیسم‌های مولکولی سمیت، پیامدهای بهداشتی و استراتژی‌های موثر برای کنترل این آلاینده پرداخت. نتایج: آفلاتوکسینB1 (AFB1) ، به عنوان قوی‌ترین نوع، در کبد از طریق آنزیم‌های سیتوکروم P450 به متابولیت اپوکسیدی فعال تبدیل می‌شود که با تشکیل پیوندهای کووالانسی (Adducts) با DNA سلولی، منجر به جهش‌های ژنی و در نهایت بروز کارسینوم هپاتوسلولار (HCC) می‌گردد. علاوه بر اثرات سرطان‌زایی، مواجهه با این سموم به طور گسترده‌ای با سرکوب سیستم ایمنی و اختلالات در عملکردهای حیاتی بدن مرتبط است. مدیریت آلودگی آفلاتوکسین نیازمند اجرای استراتژی‌های پیشگیرانه در مراحل قبل و بعد از برداشت است. با توجه به پایداری بالای این سموم و لزوم حفظ ارزش غذایی خوراک، استفاده از جاذب‌های معدنی سموم (Toxin Binders) مانند بنتونیت و آلومینوسیلیکات کلسیم در جیره دام، به عنوان عملی‌ترین، کم‌هزینه‌ترین و موفق‌ترین راهکار در سطح مزرعه برای جلوگیری از جذب گوارشی سم و شکستن زنجیره انتقال به محصولات حیوانی شناخته می‌شود. روش‌های سم‌زدایی دیگر، از جمله ترکیب مرتب‌سازی با تیمارهای شیمیایی مانند آمونیاک آبی، نیز کاهش قابل‌توجهی در آلودگی دانه‌های آلوده نشان داده‌اند. نتیجه گیری: در نهایت، برای کنترل موثر آفلاتوکسین و کاهش خطرات ناشی از آن، توسعه فناوری‌های جدید و اتخاذ یک رویکرد یکپارچه و چندبخشی میان کشاورزی، دامپزشکی و بهداشت عمومی برای تضمین ایمنی غذایی ضروری است.