تعیین حداقل غلظت ممانعت کنندگی و باکتری کشی اسانس و عصاره واریته های مختلف گیاه نرگس (.Narcissus tazetta L)

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد گیاهان دارویی گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانشیار گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 استاد گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

4 استاد گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
https://doi.org/10.71840/jvm.2025.855095
چکیده

زمینه و هدف مطالعه: اسانس­ گیاهان به دلیل داشتن اثرات ضد­­میکروبی در صنایع داروسازی و نگهداری مواد غذایی مورد استفاده قرار می گیرند. این مطالعه با هدف بررسی اثر ضد­باکتریایی اسانس و عصاره واریته­های مختلف گل نرگس و مقایسه اثرات مهاری آنها با یکدیگر انجام شد. مواد و روش­ها: در این آزمایش، اسانس گل نرگس به روش چربی جاذب و عصاره­ با استفاده از حلال­های آلی هگزان و اتانول استخراج گردید. سپس خاصیت ضدمیکروبی اسانس و عصاره واریته­های مختلف گل نرگس Narcissus tazetta L. (شهلا، مسکینک، پنجه گربه­ای و پُرپر) به دو روش، انتشار دیسک و مهار کنندگی رشد روی چهار گونه باکتری شامل ( باسیلوس سابتیلیس ، استافیلوکوکوس اورئوس، اشرشیا کلی و سودوموناس آئروژینوزا ) مورد بررسی قرار گرفت. در روش انتشار دیسک، باکتری­ها در محیط مولر هینتون آگار کشت و بعد از 24 ساعت قطر هاله­های عدم رشد اندازه­گیری شد و در روش رقت­های متوالی از دو رقت (1:2 و 1:4) استفاده شده، باکتری­ها در محیط مولر هینتون براث کشت و بعد از 24 ساعت، رشد و عدم رشد باکتری­ها از طریق بررسی کدورت لوله­ های کشت و مقایسه آنها با شاهد تعیین گردید. نتایج: نتایج بدست آمده از روش انتشار دیسک نشان داد که اسانس واریته شهلا بیشترین  اثرکشندگی را روی باکتری­های گرم مثبت دارد. از بین عصاره ­های هگزانی، بیشترین اثر کشندگی در واریته پنجه گربه ­ای و در مورد عصاره اتانولی، بیشترین اثر کشندگی در واریته شهلا ثبت گردید. نتایج روش مهارکنندگی رشد نشان داد که اسانس و عصاره هگزانی واریته­های مختلف تنها در رقت 1:2 روی رشد تمام باکتری­ها اثر گذاشته و در تیمارهای عصاره اتانولی در هیچ یک از رقت­ها تاثیری مشاهده نشد. نتیجه گیری: بطور کلی نتایج حاصل از این آزمایشات نشان داد که اسانس و عصاره گل نرگس دارای خاصیت ضد­میکروبی می­باشد اما روش انتشار دیسک در مقایسه با روش مهارکنندگی رشد، اثرات بیشتری روی باکتری­ها دارد.