تعیین حداقل غلظت ممانعت کنندگی و باکتری کشی اسانس و عصاره واریته های مختلف گیاه نرگس (.Narcissus tazetta L)
نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد گیاهان دارویی گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 دانشیار گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
3 استاد گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
4 استاد گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
doi
https://doi.org/10.71840/jvm.2025.855095چکیده
زمینه و هدف مطالعه: اسانس گیاهان به دلیل داشتن اثرات ضدمیکروبی در صنایع داروسازی و نگهداری مواد غذایی مورد استفاده قرار می گیرند. این مطالعه با هدف بررسی اثر ضدباکتریایی اسانس و عصاره واریتههای مختلف گل نرگس و مقایسه اثرات مهاری آنها با یکدیگر انجام شد. مواد و روشها: در این آزمایش، اسانس گل نرگس به روش چربی جاذب و عصاره با استفاده از حلالهای آلی هگزان و اتانول استخراج گردید. سپس خاصیت ضدمیکروبی اسانس و عصاره واریتههای مختلف گل نرگس Narcissus tazetta L. (شهلا، مسکینک، پنجه گربهای و پُرپر) به دو روش، انتشار دیسک و مهار کنندگی رشد روی چهار گونه باکتری شامل ( باسیلوس سابتیلیس ، استافیلوکوکوس اورئوس، اشرشیا کلی و سودوموناس آئروژینوزا ) مورد بررسی قرار گرفت. در روش انتشار دیسک، باکتریها در محیط مولر هینتون آگار کشت و بعد از 24 ساعت قطر هالههای عدم رشد اندازهگیری شد و در روش رقتهای متوالی از دو رقت (1:2 و 1:4) استفاده شده، باکتریها در محیط مولر هینتون براث کشت و بعد از 24 ساعت، رشد و عدم رشد باکتریها از طریق بررسی کدورت لوله های کشت و مقایسه آنها با شاهد تعیین گردید. نتایج: نتایج بدست آمده از روش انتشار دیسک نشان داد که اسانس واریته شهلا بیشترین اثرکشندگی را روی باکتریهای گرم مثبت دارد. از بین عصاره های هگزانی، بیشترین اثر کشندگی در واریته پنجه گربه ای و در مورد عصاره اتانولی، بیشترین اثر کشندگی در واریته شهلا ثبت گردید. نتایج روش مهارکنندگی رشد نشان داد که اسانس و عصاره هگزانی واریتههای مختلف تنها در رقت 1:2 روی رشد تمام باکتریها اثر گذاشته و در تیمارهای عصاره اتانولی در هیچ یک از رقتها تاثیری مشاهده نشد. نتیجه گیری: بطور کلی نتایج حاصل از این آزمایشات نشان داد که اسانس و عصاره گل نرگس دارای خاصیت ضدمیکروبی میباشد اما روش انتشار دیسک در مقایسه با روش مهارکنندگی رشد، اثرات بیشتری روی باکتریها دارد.