بررسی سرواپیدمیولوژی و عوامل خطر لپتوسپیروز در اسب‌های نژاد ترکمن استان گلستان

نویسندگان

1 گروه علوم درمانگاهی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 گروه علوم درمانگاهی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

3 گروه بیماری‌های داخلی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 گروه بهداشت عمومی، دانشگاه MCPHS بوستون، ماساچوست، ایالات متحده امریکا

5 گروه کلینیکال پاتولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
https://doi.org/10.71840/jvm.2025.1228998
چکیده

زمینه و هدف مطالعه: لپتوسپیروز یکی از مهمترین بیماری‌های مشترک میان انسان و حیوان است که در سال‌های اخیر با افزایش تنوع سروتیپ‌ها، شیوع این بیماری در ایران افزایش یافته است. این بیماری توسط سروتیپ‌های مختلف لپتوسپیرا اینتروگانس ایجاد می‌شود و قادر است طیف وسیعی از پستانداران را آلوده کند. در بسیاری از موارد لپتوسپیروز در اسب‌ها بدون نشانه بالینی است ولی این حیوان به عنوان میزبان معمول و مخزن بالقوه لپتوسپیرا در نظر گرفته می‌شود. این مطالعه با هدف بررسی شیوع سرولوژیک لپتوسپیروز در اسب‌های نژاد ترکمن و نقش فاکتورهای خطر در وقوع آن در استان گلستان انجام شد. مواد و روش­ها: نمونه‌های سرمی از 130 رأس اسب نژاد ترکمن (نر و ماده، در گروه‌های سنی مختلف) جمع‌آوری شدند. نمونه‌ها با استفاده از آزمون آگلوتیناسیون میکروسکوپی (MAT) برای سروتیپ‌های گریپوتیفوزا، کنیکولا، هارجو، پومونا و ایکتروهموراژیه بررسی شدند. نتایج: نتایج نشان داد که اسب‌ها به سروتیپ‌های گریپوتیفوزا (08/3 %)، کنیکولا (53/1 %) و هارجو (77/0 %) از نظر سرولوژی واکنش مثبت داشتند. هیچ واکنشی علیه سروتیپ‌های پومونا و ایکتروهموراژیه مشاهده نشد. عیار سرمی برای نمونه‌های مثبت، 100 و 200 بود. 3 راس نریان و 4 راس مادیان واکنش سرمی مثبت داشتند. در هیچ یک از مادیان‌های سرم مثبت، سابقه سقط وجود نداشت. الگوی تغذیه در اسب‌ها به صورت دستی در اصطبل بود و تنها 2 % از آنها از چراگاه استفاده می‌کردند. بیشترین شیوع در گروه سنی 5 تا 10 سال مشاهده شد. جنس، سن، وضعیت بستر، روش تغذیه، حضور جوندگان و سگ‌ها در محیط زندگی اسب‌ها به‌عنوان عوامل خطر، تاثیر معنی‌داری در تغییر سرمی نداشتند (p>0.05). همچنین هیچ ارتباط معنی‌داری میان ابتلا به چشم درد دوره‌ای و آلودگی به لپتوسپیرا مشاهده نشد. نتیجه گیری: اگرچه استان گلستان با دارا بودن آب و هوای مرطوب برای رشد و انتشار لپتوسپیرا مطلوب است ولی نتایج نشان داد که میزان آلودگی در اسب‌های ترکمن اندک است و احتمالاً آنها نقش چندانی در انتشار لپتوسپیروز در منطقه ندارند. بی‌شک شرایط بهداشتی مناسب و جایگاه نگهداری اسب‌های مورد مطالعه سبب شده تا حد زیادی شیوع لپتوسپیروز در آنها کاهش یابد.