واکاوی مؤلفه‌های پارادیم پدیدارشناسی در مفاهیم معماری مسکن تاریخی (نمونه مطالعاتی: خانه دهدشتی اصفهان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه معماری، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران

2 استادیار گروه معماری، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران

3 استادیار گروه معماری، واحد ماهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ماهشهر، ایران

4 استادیارگروه معماری، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.71484/lsj.2024.1129205
چکیده

پدیدار ادراک اصلی ‏ ترین سطح تماس و ارتباط ما با جهان است که سطوح دیگر تجربه و فرهنگ و شناخت و فهم و تعقل استوار به آن هستند. اهمیت و ضرورت پژوهش حاضر بدان جهت است که آنچه باعث بسیاری از مشکلات معماری معاصر شده است، تفوق بینایی بر حواس دیگر و عدم توجه به این حواس است. به نظر مطمئن‌تر و دقیق‌تر آن است که وضعیت پدیدارشناسی در معماری و تحلیل محیط را یک پارادیم درحال‌توسعه و روبه‌رشد نامید. پژوهش حاضر با سوال مفاهیم شکل‌دهنده ادراک در خانه تاریخی کدام‌اند و کدام ‌یک از مفاهیم در خانه‏های معاصر نیاز به بازاندیشی داشته و کدام باید حفظ شود؟ به بازشناسی و چیستی مولفه‌های پارادیم پدیدارشناسی در مفاهیم معماری مسکن تاریخی با انتخاب هدفمند نمونه مورد پژوهش در شهر اصفهان می‏پردازد. هدف نهایی پژوهش، تجربه زیسته و معماری خانه در جهت کشف رابطه عمیق آنها و بیان یک روش علمی برای تجربه ادراکی خانه هم‌زمان با روشن نمودن و تصریح میزان درگیری حس ‏ ها با فضا و اهمیت خصایص هستندگی استخراج شده از تجربه ادراکی در خانه ‏ های تاریخی است. این پژوهش به شیوه پدیدارشناسی بر پایه روش ترکیبی (کیفی و کمی) استوار است. از سه روش مصاحبه گروهی و مشاهده مشارکتی، روش ون‏منن و روش مطالعه تطبیقی برای گردآوری اطلاعات در خصوص مفاهیم معماری خانه تاریخی بهره گرفته شد. نتایج این واکاوی، نشان از تعامل بنا با برداشت‏های ذهنی مخاطبان دارد که مجموعه حاضر را ضمن اهمیت تاریخی، به‌عنوان مکانی با ادراک حسی در فضای شهری تبدیل می‏کند. ادراک حسی خاص این بنا به سبب ارتباط با ذهنیت مخاطبان، تاثیرگذار بر رفتار آنان در تجربه فضایی، تمایل آنان به شناخت و ادراک حسی غنی از فضا و درک هماهنگی مجموعه با زمینه قرارگیری خود و کیفیت فعالیت‏ها، در احساس تعلق و خلق تصاویر ذهنی از فضا نزد شهروندان در این مجموعه تاریخی است.