فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فضاهای آموزشی نقش به‌سزایی در شکل‌گیری شخصیت، رفتار و تعاملات اجتماعی دانش‌آموزان دارند. طراحی مناسب محیط‌های آموزشی نه‌ تنها بر فرایند یادگیری، بلکه بر الگوهای رفتاری، تنظیم هیجانی و رشد شناختی کودکان تأثیر می‌گذارد. به‌ویژه در سنین ابتدایی، که کودکان به‌طورمستقیم تحت‌تأثیر محیط اطراف خود هستند، معماری و طراحی فضاهای آموزشی می‌تواند در تقویت یا تعدیل رفتارهای آن‌ها نقش کلیدی ایفاء کند. هدف این پژوهش، بررسی میزان اثرگذاری مؤلفه‌های طراحی فضاهای آموزشی بر الگوی رفتاری دانش‌آموزان ابتدایی پسرانه در کلان‌شهر شیراز است. این تحقیق با رویکرد ترکیبی (کمی و کیفی)، و روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. جامعۀ آماری شامل معلمان و والدین دانش‌آموزان از چهار مدرسۀ منتخب (فسایی‌نژاد، سوزنده‌فر، محمدجناب و دکتر حسابی) است. در بخش کمی، تعداد 384نفر از والدین و 91نفر از معلمان به‌طور تصادفی بااستفاده‌از فرمول کوکران ، انتخاب شدند. پس‌ازآن پرسش‌نامه‌ای میان آن‌ها توزیع گردید. در بخش کیفی، چشم‌انداز حرفه‌ای از افراد متخصص ‌با گسترۀ بین‌رشته‌ای در حوزه‌های معماری، روان‌شناسی و علوم‌تربیتی جمع‌آوری شد. برای تحلیل داده‌ها کمی، از آزمون آلفای کرونباخ در نرم افزار اس‌پی‌اس‌اس ، تحلیل آنوا، آزمون تعقیبی LSD، و ضریب هم‌بستگی  پیرسون ، استفاده شد. سؤال اصلی این پژوهش این است‌که-چگونه طراحی فضاهای آموزشی بر الگوهای رفتاری دانش‌آموزان ابتدایی پسرانه تأثیر می‌گذارد؟-نتایج به‌دست‌آمده از میان هشت مؤلفۀ رفتاری (مهارت‌های حرکتی، بیش‌فعالی و تکانشگری، انفعال و عدم‌تحرک، یادگیری، حل مشکلات در مدرسه، مهارت‌های اجتماعی، مشکلات عاطفی و اعمال یا افکار وسواسی)، نشان داد به‌ترتیب مؤلفه‌های بیش‌فعالی و تکانشگری (674/0)، انفعال و عدم‌تحرک (671/0)، و مهارت‌های حرکتی (612/0)، بیشترین اثرپذیری را از مشخصه‌های طراحی فضای آموزشی داشته‌اند. همچنین، مدراس دکتر حسابی و محمدجناب با طراحی متفاوت‌تر در بخش‌های طراحی حیاط، تفکیک فضاهای فردی و اجتماعی، چیدمان و طراحی کلاس‌ها بیشترین اثرگذاری بیشتری برروی مؤلفه‌های رفتاری دانش‌آموزان دارا داشتند.