بررسی تاثیر رفتار حرارتی ساکنان بر مصرف منابع انرژی در ساختمان‌های مسکونی شهر رشت

نویسندگان

1 استاد، گروه معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 استاد، گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 پژوهشگر دکتری، گروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

doi
10.71484/lsj.2025.1185258
چکیده

براساس آخرین ترازنامه انرژی ایران، بخش ساختمان یکی از بزرگترین تبدیل‌کننده‌های انرژی به‌ صورت حرارتی در کشور می‌باشد. سرانه مصرف نهایی انرژی ایران در بخش خانگی بسیار زیاد است. در این بین رفتار ساکنان یکی از عوامل اصلی تأثیرگذار بر مصرف منابع انرژی و طراحی ساختمان‌هاست. از اینرو داشتن شناخت کافی از رفتار افراد و چگونگی تعامل آنها با سیستم‌های ساختمان در راستای بهبود آسایش حرارتی و کاهش مصرف منابع انرژی، امری ضروری محسوب می‌شود. درک عمیق‌تر رفتار حرارتی ساختمان، نیاز به درک رفتار کاربران ساختمان دارد زیرا رفتارهای ساکنان به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم در میزان مصرف منابع انرژی در ساختمان‌ها موثر است. روش پژوهش کاربردی و جمع‌آوری داده‌ها حال‌نگر و از طریق برداشت‌های میدانی، مشاهده، مصاحبه، پرسشنامه و اندازه‌گیری پارامترهای اقلیمی تهیه و برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS 25 استفاده شده است. همچنین میزان مصرف منابع انرژی برق و گاز هر دو تیپ از ساختمان‌ها بررسی گردید. پرسش اصلی پژوهش، «چه رفتارهای اصلاحی باید توسط ساکنان ساختمان‌های مسکونی در راستای کاهش مصرف منابع انرژی در دوره‌های سرد و گرم سال انجام شود؟» می‌باشد. هدف پژوهش نیز بررسی تاثیر رفتار حرارتی ساکنان ساختمان‌های مسکونی ویلایی و آپارتمانی شهر رشت بر مصرف منابع انرژی در دوره‌های سرد و گرم سال می‌باشد. نتایج نشان داد که ساکنان از الگوهای رفتاری متفاوتی برای کسب آسایش حرارتی بهره می‌برند که برخی از آنها منجر به افزایش مصرف حامل‌های انرژی در ساختمان‌های مسکونی مورد بررسی می‌شود. همچنین عوامل رفتاری و معماری بطور توامان باعث شدند که هیچ برچسب انرژی به 80/43 درصد ساختمان‌های آپارتمانی و 91/89 درصد ساختمان‌های ویلایی تعلق نگیرد. از اینرو اصلاحات رفتاری متناسب با هر دو فصل، همچنین تغییر اساسی در نگرش و رفتار آنها (ساختارشکنی عادات و تغییر اولویت‌ها) و اصرار و تداوم اجرای آن در طولانی‌مدت از طریق آموزش مستقیم یا غیرمستقیم پیشنهاد شده است.