کاربست شهرسازی منظر در ساماندهی ساختار اصلی شهرها در راستای ارتقای زیست پذیری (مطالعه موردی : منطقه۳ شهر قزوین)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری شهرسازی، گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.

2 استادیار مدعو گروه شهرسازی، گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.

3 استادیار برنامه ریزی گروه شهرسازی، دانشکده معماری وشهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.

doi
10.71484/lsj.2025.1128926
چکیده

شهرسازی منظر رویکردی نوین در طراحی و برنامه ریزی شهری است که بر یکپارچه سازی ابعاد مختلف در طراحی شهری با تاکید بر نقش منظر تمرکز دارد. رویکرد کلی تحقیق، ترکیبی از روش های کیفی و کمی است که با هدف کاربست شهرسازی منظر در ساماندهی ساختار اصلی شهرها در راستای ارتقای زیست پذیری در منطقه 3 شهر قزوین انجام شده است. امروزه، بسیاری از شهرهای ما با چالش‌های متعددی در حوزه منظر شهری مواجه هستند. تغییرات سریع کاربری اراضی، ساخت و سازهای بی‌رویه، فرسودگی بافت‌های تاریخی و فرهنگی، و همچنین کاهش فضاهای سبز و باز، موجب تخریب و تضعیف منظر اصلی شهری شده است. بر اساس یافته‌های پژوهش، در بعد نهادی، شاخص "الگوهای جامع ساماندهی" با میانگین 4.282 و در بعد زیست محیطی، شاخص "اکولوژی منطقه" با میانگین 4.326 از بالاترین امتیازات برخوردار بودند. از طرف دیگر در بعد کالبدی، شاخص "خوانایی و هویت" با میانگین 2.681 و در بعد اجتماعی، شاخص "میزان جمعیت" با میانگین 2.266 از پایین‌ترین امتیازات برخوردار بودند، تحلیل تراکم جمعیت نشان داد که تراکم بالای جمعیت در مناطق مرکزی و حومه‌ای باعث بروز مشکلاتی مانند ازدحام، ترافیک، آلودگی و بافت فرسوده گردیده که بر زیست‌پذیری تأثیر منفی داشته و منظر شهری نامطلوبی را بوجود آورده است. همچنین الگوی دانه‌بندی ریزدانه و متوسط دانه در این منطقه، ضمن مزایایی مانند افزایش حس تعلق و دسترسی پیاده، با مشکلاتی نظیر کمبود نور، فضای باز و دسترسی خودرو مواجه است که نیازمند اقداماتی چون ایجاد فضای سبز، بهسازی معابر و نوسازی بافت مذکور می‌باشد. از طرفی، توزیع مناسب کاربری‌های خدماتی در این منطقه می‌تواند به افزایش دسترسی، تعاملات اجتماعی و زیست¬پذیری کمک کند. در نهایت، الگوی پیشنهادی شهرسازی منظر بر ارتقای ابعاد کالبدی و اجتماعی با رویکردهایی مانند احیای هویت، ساماندهی تراکم جمعیت، ایجاد فضای سبز و تقویت زیرساخت های اجتماعی تمرکز خواهد داشت.