فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از عوامل مهم و تأثیرگذار بر رفتار انسان، محیط کالبدی‌ای است که در آن سکونت می‌کند؛ خوابگاه‌های دانشجویی یکی از محیط‌های سکونتی است - که هرچند در اطلاق اولیه به کاربری مکانی برای «خواب‌» تنزل یافته - ولی از نظر مکانی برای حضور مخاطبان جوان با زمینه‌های فرهنگی مختلف در ارتباط با دانشگاه محل تحصیلشان زمینه‌ساز بستری برای بروز رفتارهای اجتماعی است. هدف از پژوهش حاضر‌، یافتن رابطه بین مؤلفه‌های کالبدی خوابگاه و رفتارهای اجتماعی دانشجویان باتوجه ‌به چهار مفهوم خلوت‌، فضای شخصی‌، قلمرو و ازدحام برگرفته از نظریه آلتمن است. راهبرد تحقیق به‌صورت ترکیبی شامل راهبرد کیفی و موردپژوهی است و در مرحلۀ گردآوری اطلاعات از مشاهده میدانی، پرسش‌نامه، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته برای بررسی رفتاری جامعه هدف یعنی دانشجویان دختر دانشگاه هنر و شناخت نیازهای محیطی و عوامل تأثیرگذار بر رفتارهای اجتماعی آنها استفاده شده است. این مقاله ضمن آسیب‌شناسی خوابگاه مورد بررسی و اشاره به ضعف‌ها و مؤلفه‌های تأثیرگذار بر رفتارها، به ارائه پیشنهادهای راهبردی و راهکارهای طراحی مسکن دانشجویی می‌پردازد. براساس نتایج پژوهش، ایجاد مراتب فضایی، تعبیه کنج‌های مطلوب در اتاق‌های مشترک، تعبیه فضاهای مکث در فضاهای حرکتی راهکارهای ‌مؤثر در تحقق سطوح مختلف خلوت محسوب می‌گردند. پیشنهادهایی نظیر استفاده از مبلمان چند منظوره و انعطاف پذیر، طراحی جدارهای قابل کنترل توسط فرد، تفکیک عملکردی فضاها می‌توانند به عنوان راهکارهایی برای حفظ فضای شخصی مطرح باشند. همچنین تفکیک فضایی از طریق جدارهای متحرک و مبلمان و کفسازی متفاوت، تعبیه قلمرو برای ورودی‌ها، انعطاف پذیری در چینش فضایی برای ایجاد قلمروی شخصی، عواملی هستند که در تشخیص قلمروها کارآمد خواهند بود. به منظور کاهش حس ازدحام‌ نیز توجه به نکاتی چون افزایش ارتفاع در فضاهای جمعی، تعبیه فضاهای تخلیه در نواحی پرتراکم، توزیع مناسب فضاهای خدماتی مانند آشپزخانه، پیشنهاد می‌شوند. برای تامین ازدحام مطلوب هم طراحی فضاهای جمعی برای برگزاری رویدادها و آتلیه‌های میان رشته ای توصیه می‌شود.