مولفه¬های ادراکی مؤثر بر افزایش حضور¬پذیری بانوان در فضاهای جمعی (مطالعه موردی: پیاده¬راه اعلم¬الهدی رشت)

نویسندگان

1 گروه معماری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

2 پژوهشگر نخبه گروه معماری و طراحی محیط، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران

3 هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی قزوین

doi
10.71484/lsj.2025.1189643
چکیده

در عصر حاضر، با تغییر سبک زندگی و فرهنگ جوامع، حضور زنان در فضاهای جمعی افزایش یافته اما همچنان دلایل و عوامل مختلفی، مشارکت اجتماعی آنان را در فضاهای جمعی محدود می­سازد؛ مجموعه ویژگی­های فضا، یکی از این دلایل است. هدف پژوهش: پژوهش حاضر، تلاش دارد به شاخص­هایی دست یابد که ضمن تناظر با ویژگی­های روانی-اجتماعی زنان، حضورپذیری فضا برای آنان را ارتقاء دهد و رهنمودهایی جهت طراحی فضاهای عمومی و جمعی حضورپذیر برای زنان ارائه کند. روش شناسی تحقیق: با مجموعه­ای از مطالعات اسنادی، شاخص­های عمومی حضورپذیری فضاها شناخته شده؛ سپس، از طریق مطالعاتی در حوزه نیازها و ویژگی­های روانی-اجتماعی زنان، شاخصه­های فضایی متناظر با این ویژگی­ها شناسایی شده­است. در مرحله نهایی، با مطالعه در یک نمونه موردی از طریق یک پیمایش میدانی غیرمداخله­گر مبتنی بر پرسش­نامه بسته از زنان، شاخص­های پیش گفته روایی­آزما­یی شده و اولویت­گذاری شده­اند. جامعه آماری تحقیق، شامل زنان حاضر در فضای مورد مطالعه است که با توجه به جمعیت حاضر در فضای مورد نظر، تعداد 120 نمونه از طریق نمونه­گیری تصادفی ساده مورد مطالعه قرار گرفته­اند. تحلیل داده­ها نیز با استفاده از آزمون همبستگی و در محیط نرم افزار spss انجام شده­است. یافته ها و بحث: عوامل کالبدی، عوامل شناختی، عوامل احساسی که شامل زیر مجموعه های پیش رو می شود: امنیت و آسایش، تأمین خلوت و قلمرو ، تنوع فعالیت­ها، خوانایی و رؤیت­پذیری، پاکیزگی و بهداشت، ایجاد فضای نشستن، مکث و تجمع، انطباق با نیازها، اشتغال فعال (راه رفتن، صحبت کردن و نظایر آن)، دید و منظر طبیعی، بو، صدا و سایر محرک­های حواس نتایج: با توجه به یافته های پژوهش، مشاهده شده­ که برخی شاخص­های فضا که در تناسب و سازگار با ویژگی­های روانی- اجتماعی زنان هستند، بالاترین همبستگی را با حضورپذیری فضا برای زنان دارا می­باشند. بنابراین می­توان گفت که در صورت وجود این تناسب می­شود به افزایش حضور بانوان در فضاهای جمعی کمک کرد.