مولفه¬های ادراکی مؤثر بر افزایش حضور¬پذیری بانوان در فضاهای جمعی (مطالعه موردی: پیاده¬راه اعلم¬الهدی رشت)
نویسندگان
1 گروه معماری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
2 پژوهشگر نخبه گروه معماری و طراحی محیط، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران
3 هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی قزوین
doi
10.71484/lsj.2025.1189643چکیده
در عصر حاضر، با تغییر سبک زندگی و فرهنگ جوامع، حضور زنان در فضاهای جمعی افزایش یافته اما همچنان دلایل و عوامل مختلفی، مشارکت اجتماعی آنان را در فضاهای جمعی محدود میسازد؛ مجموعه ویژگیهای فضا، یکی از این دلایل است. هدف پژوهش: پژوهش حاضر، تلاش دارد به شاخصهایی دست یابد که ضمن تناظر با ویژگیهای روانی-اجتماعی زنان، حضورپذیری فضا برای آنان را ارتقاء دهد و رهنمودهایی جهت طراحی فضاهای عمومی و جمعی حضورپذیر برای زنان ارائه کند. روش شناسی تحقیق: با مجموعهای از مطالعات اسنادی، شاخصهای عمومی حضورپذیری فضاها شناخته شده؛ سپس، از طریق مطالعاتی در حوزه نیازها و ویژگیهای روانی-اجتماعی زنان، شاخصههای فضایی متناظر با این ویژگیها شناسایی شدهاست. در مرحله نهایی، با مطالعه در یک نمونه موردی از طریق یک پیمایش میدانی غیرمداخلهگر مبتنی بر پرسشنامه بسته از زنان، شاخصهای پیش گفته رواییآزمایی شده و اولویتگذاری شدهاند. جامعه آماری تحقیق، شامل زنان حاضر در فضای مورد مطالعه است که با توجه به جمعیت حاضر در فضای مورد نظر، تعداد 120 نمونه از طریق نمونهگیری تصادفی ساده مورد مطالعه قرار گرفتهاند. تحلیل دادهها نیز با استفاده از آزمون همبستگی و در محیط نرم افزار spss انجام شدهاست. یافته ها و بحث: عوامل کالبدی، عوامل شناختی، عوامل احساسی که شامل زیر مجموعه های پیش رو می شود: امنیت و آسایش، تأمین خلوت و قلمرو ، تنوع فعالیتها، خوانایی و رؤیتپذیری، پاکیزگی و بهداشت، ایجاد فضای نشستن، مکث و تجمع، انطباق با نیازها، اشتغال فعال (راه رفتن، صحبت کردن و نظایر آن)، دید و منظر طبیعی، بو، صدا و سایر محرکهای حواس نتایج: با توجه به یافته های پژوهش، مشاهده شده که برخی شاخصهای فضا که در تناسب و سازگار با ویژگیهای روانی- اجتماعی زنان هستند، بالاترین همبستگی را با حضورپذیری فضا برای زنان دارا میباشند. بنابراین میتوان گفت که در صورت وجود این تناسب میشود به افزایش حضور بانوان در فضاهای جمعی کمک کرد.