امکان‌سنجی به‌کارگیری مولفه‌های پدیده‌شناسی حواس در روند آموزش طراحی معماری با هدف اصلاح برنامه درسی (موردپژوهی: درس طراحی معماری ۲ در مقطع کارشناسی)

نویسندگان

1 گروه معماری، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران

2 گروه معماری، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

3 گروه معماری، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران

4 گروه معماری، واحد ماهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ماهشهر، ایران

5 گروه معماری، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

doi
10.71484/lsj.2025.1205139
چکیده

برنامه ‌درسی به صورت یک فرآیند در جهت مفهوم بخشیدن به پدیده‌های مربوط به انسان و جهان در یک ساختار متعادل برای آسان نمودن یادگیری به وجود می‌آید. امروزه توجه بسیاری به پدیده‌شناسی اداراکات حسی در حوزه طراحی و آموزش معماری ایجاد شده است و این موضوع متأثر از چند حسی بودن تجربه معماری می‌باشد. پدیده‌شناسی ادراکات حسی این قابلیت را دارد که کیفیت طراحی معماری و تجربه زیسته فضا را ارتقا بخشد. لذا جهت نفوذ پدیده‌شناسی و توجه به ادراکات حسی در آموزش دروس طراحی نیاز به اصلاح برنامه‌های درسی طراحی معماری مطرح می‌گردد. این رویکرد جامع می‌تواند به عنوان مبانی نظری مورد نیاز به آفرینش‌های معماری معنادارتر و عمیق‌تری در موضوع درس «طراحی معماری2» که در حیطه طراحی بناهای مسکونی می‌باشد منجر گردد که این مقوله از مهم‌ترین اهداف پژوهش حاظر است. لذا این به‌روزرسانی برنامه ‌درسی در آماده‌سازی بهتر معماران در آینده حرفه‌ای می‌تواند تاثیر مطلوبی داشته ‌باشد. از آنجا که ماهیت پژوهش حاضر از نوع کیفی می‌باشد و در پی رسیدن به پاسخ این سوال است که کارکرد مولفه‌های پدیده‌شناسی حواس در تقویت ادراک فضاهای معماری چگونه در آموزش طراحی معماری تحقق می‌یابد؟ با ابزار مطالعات کتابخانه‌ای در سطح اول و در سطح دوم به مشاهده مستقیم از آتلیه‌های معماری و انجام مصاحبه با اساتید و دانشجویان رشته معماری پرداخته شده و با فرآیند تحلیل و کدگذاری داده‌ها در برنامهAtlas.ti9  شش درون‌مایه اصلی جهت توجه به ادراکات حسی در طراحی معماری استخراج شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که توجه به عوامل متعددی ‌در قالب احساس محیط همچون، نور و سایه، بساوایی، رایحه‌پذیری، همنشینی مصالح، دید و محیط پیرامون و اصوات بهنگام در فضاها و در فرآیند طراحی می‌تواند به ادراک بدنمند افراد از فضای معماری منجر گردد. همچنین نتایج به دست آمده می‌تواند به عنوان مبانی پدیده‌شناسی حواس در برنامه درسی «طراحی معماری2» پیشنهاد ‌گردد.