گونه شناسی فرم کپرهای ایران بر اساس محل استقرار و نوع سکونتگاه مستقر در آنها
نویسندگان
1 پژوهشگر دکتری تخصصی
2 استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان، ایران.
3 استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان، ایران.
4 استادیار جامعه شناسی فرهنگی، گروه مدیریت فرهنگی، واحد اصفهان (خوراسگان) ، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
5 دانشیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان، ایران.
doi
10.71484/lsj.2025.1105554چکیده
کپر، گونهای خاص از معماری روستایی است که قدمتی به اندازه تاریخ یکجانشینی انسان دارد. ساخت این سازهها بهعنوان سکونتگاههای بومی در ایران همچنان با وجود پیشرفتهای تکنولوژیکی ادامه دارد. استفاده از کپر بهعنوان مسکن عشایری و روستایی در ایران رایج است و اغلب ساخت آنها توسط ساختارهای قبیلهای صورت میگیرد. این پژوهش به شناسایی و معرفی فرمهای مختلف معماری کپر در ایران با تأکید بر تنوع فرمهای پلان و حجم میپردازد. هدف پژوهش، مستندسازی فرمهای مختلف کپر برای بهرهبرداری در طراحیهای معاصر است. فرضیه پژوهش این است که کپرهای مستقر در مناطق مختلف ایران بر اساس ویژگیهای اقلیمی، فرهنگی و اجتماعی دارای فرمهای خاص هستند، که میتواند در طراحیهای معاصر الهام بخش باشد. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و دادهها از طریق اسناد و مطالعه میدانی گردآوری شده است. یافتهها نشان میدهند که کپرها در ایران در چهار فرم کلی گنبدی، مکعبی، نیمبیضی و نیماستوانه ساخته میشوند. کپرهای مناطق جنوبشرق و شمالغرب کشور معمولاً با فرمهای نیمبیضی و گنبدی برای مسکن عشایری استفاده میشوند. کپرهای خوزستان بهعنوان سازهای ویژه برای اقوام عرب، در برخی روستاها بهصورت منفرد ساخته میشود. این تحقیق میتواند به حفاظت از این گونه معماری و بهرهبرداری از آن در طراحیهای جدید کمک کند.
