تحلیلی بر نقش سیاست‌گذاری مجازی بر تاب‌آوری در فضاهای شهری تهران

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم سیاسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی ، شیراز، ایران.

2 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی ، شیراز، ایران.

3 وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

doi
چکیده

شبکه‌های اجتماعی مجازی در سال‌های اخیر تبدیل به یکی از رسانه‌های ارتباطی پرطرفدار در ایران به‌ویژه در میان نسل جوان شده است. این مسئله پیامدهای زیادی را برای جامعه ایرانی در سطوح مختلف به دنبال داشته است. پژوهش حاضر به دنبال بررسی نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در تاب‌آوری اجتماعی دانشجویان بود. روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش نظریه زمینه‌ای (رویکرد سیستماتیک) بود. مشارکت‌کنندگان پژوهش افراد متخصص در حوزه رسانه‌های اجتماعی نوین و تاب‌آوری اجتماعی بودند که با استفاده از نمونه‌گیری، هدفمند با 12 نفر از آنان مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام شد. تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. یافته‌های پژوهش بیانگر این بود که شرایط علی تأثیرگذار بر تاب‌آوری اجتماعی دانشجویان شامل دو مقوله مصرف مجازی و نمایش مجازی بود. همچنین، شرایط مداخله‌گر تاب‌آوری اجتماعی عبارت بودند از دینداری، سرمایه اجتماعی و منابع اقتصادی. ناکارآمدی سیاسی-اقتصادی و سیاست‌گذاری مجازی دو عامل زمینه‌ای بودند که بر تاب‌آوری اجتماعی دانشجویان تأثیر داشتند. متخصصانی که با آن‌ها مصاحبه انجام شد، چهار راهبرد برای تقویت تاب‌آوری اجتماعی دانشجویان با تأکید بر نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی ارائه دادند که عبارت بودند از شبکه‌سازی مجازی، توسعه اقتصادی-سیاسی، توسعه فرهنگی-اجتماعی و توسعه نظام تولید محتوا. تحقق این راهبردها دو پیامد مثبت خواهند داشت: سازگاری اجتماعی و امید به آینده در دانشجویان. در نهایت، « امیدواری و ‌تاب‌آوری شکننده در فضای شبکه‌ای» به عنوان مقوله مرکزی این فرآیند به دست آمد.