تحلیل روندهای توسعه و اثرات سیاست‌گذاری بر گسترش شهری: مطالعه موردی ساوه

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد یادگار امام (ره)، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد یادگار امام (ره)، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 گروه جغرافیا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
چکیده

مسئله، قلمرو و هدف تحقیق: شهر ساوه به دلیل موقعیت صنعتی و مواصلاتی خود در طول دهه¬های اخیر رشد سریع و وسیعی را تجربه کرده است. افزایش سریع جمعیت شهرها باعث ظهور ویژگی‌ها و شرایطی در ساختار و عملکرد آنها شده است. همچنین رشد شهری با تغییر کاربری زمین و افزایش فعالیت‌های شهر همراه است. لذا می‌توان تأکید نمود که شهرنشینی فرآیند گریزناپذیری است که در اثر توسعه اقتصادی و رشد سریع جمعیت به وجود می‌آید. شهرنشینی و پیامدهای آن، مسئله اصلی بسیاری از نواحی شهری در جهان است که شامل گسترش بی‌رویه شهر به سمت نواحی پیرامونی با برنامه‌ریزی و کنترل ضعیف است، شهرنشینی برنامه‌ریزی نشده مسائل عمده‌ای همچون آلودگی، ترافیک، جنگل‌زدایی و تراکم مکان‌ها را به وجود آورده است. این مطالعه برای دستیابی به پاسخ دو پرسش و هدف اساسی زیر صورت گرفته است: الگوی مناسب برای پیش‌بینی رشد شهری ساوه چیست ؟ عوامل اقتصادی – فرهنگی بر رشد شهر ساوه چه میزان تأثیر را دارند؟ این پژوهش با رویکرد ترکیبی از روش های اسنادی و تحلیل داده¬های ثانویه انجام شد. میدان پژوهش، شهر ساوه  بود، سپس تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم¬افزارهای تخصصی  مانند تحلیل مدل SLEUTH انجام شد.  سرعت رشد شهر ساوه در مقایسه به شهر های هم اندازه بسیار زیاد بود و مهاجرت گسترده در حدود هفتاد سال گذشته به آن بخصوص در پنج دهه اخیر ساری و جاری بوده است. روند تحولات شهر و بعاد و عناصر مختلف آن طی دوره 1335 تا 1395 مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. شهر ساوه به دلایل مختلفی موقعیت مهمی در نظام توسعه محلی،منطقه و ملی دارد و مطالعه روند رشد شهر و الگوها و پیامدهای آن برای سیاست گذاران بسیار ضروری است. انتخاب مناسب‌ترین سناریو رشد برای شهر ساوه و برنامه‌ریزی آن نیز همراه با مشکلات،فرصت ها و امكانات اساسي و مؤثر سیاست ها و راهبردها معرفی شد.