سیاست‌گذاری شهری برای مدیریت پیامدهای اجتماعی و اقتصادی متاورس در حوزه سلامت تهران

نویسندگان

1 گروه جامعه شناسی، واحد علوم وتحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه جامعه شناسی ، واحد علوم وتحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران، نویسنده مسؤل

3 گروه فیزیک، واحد ورامین پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران

4 گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.82236/pur.2025.1219223
چکیده

پژوهش حاضر به بررسی سیاست‌گذاری شهری برای مدیریت پیامدهای اجتماعی و اقتصادی متاورس در حوزه سلامت تهران می‌پردازد. با استفاده از رویکرد ترکیبی شامل مصاحبه‌های نیمه‌ساختارمند با ۴۵ برنامه‌ریز شهری، سیاست‌گذار سلامت و کارشناس فناوری متاورس (دی ۱۴۰۳ تا خرداد ۱۴۰۴)، تحلیل داده‌های پرس‌وجوی ۱۲۰۰ کاربر خدمات سلامت و مدل‌سازی اقتصادی با پایتون، یافته‌ها پتانسیل‌ها و چالش‌های متاورس را در تهران، کلان‌شهری با ۹ میلیون جمعیت و نظام سلامت تحت فشار، نشان می‌دهند. از منظر اجتماعی، متاورس دسترسی به خدمات سلامت را در مناطق محروم مانند منطقه ۲۲ بهبود می‌بخشد، با ۶۸ درصد رضایت کاربران ۲۵ تا ۴۵ ساله از تله‌مدیسین، اما شکاف دیجیتال (دسترسی ۴۲ درصدی خانوارهای کم‌درآمد) و موانع جنسیتی (پذیرش ۲۲ درصد کمتر در زنان) نابرابری‌ها را تشدید می‌کند. از نظر اقتصادی، شبیه‌سازی‌ها کاهش ۱۵ تا ۲۰ درصدی هزینه‌های بیمارستان‌ها تا ۱۴۰۹ و ایجاد ۸,۰۰۰ تا ۱۰,۰۰۰ شغل در فناوری سلامت متاورس را پیش‌بینی می‌کنند، اما هزینه‌های اولیه ۲.۵ تریلیون ریالی و نبود تعرفه‌های نظارتی چالش‌هایی جدی هستند. در حوزه سلامت، متاورس با بهبود ۲۸ درصدی ردیابی تماس اپیدمی‌ها و ۳۲ درصدی پایبندی به دارو در سالمندان، نویدبخش است، اما خطرات سایبری و انحصار پلتفرم‌های خارجی نیازمند تنظیم‌گری است. پیشنهادهای سیاستی شامل برنامه‌های امانت دستگاه، پلتفرم‌های چندزبانه، شراکت‌های عمومی-خصوصی، و ایجاد نهاد سلامت متاورس تهران برای تضمین شمول دیجیتال و پایداری اقتصادی است. این مطالعه بر لزوم سیاست‌های مرحله‌ای برای مدیریت نابرابری‌ها و تقویت تهران به‌عنوان مرکز سلامت دیجیتال منطقه‌ای تأکید دارد و پایه‌ای برای تحقیقات آینده در زمینه اثرات بلندمدت متاورس بر سلامت شهری فراهم می‌کند.