ارزیابی سیاست‌های کاهش انتشار دی‌اکسیدکربن در بخش حمل‌و‌نقل شهری تهران با استفاده از رویکرد پویایی سیستم

نویسندگان

1 گروه مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران

2 گروه مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران

3 گروه مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران

4 گروه مهندسی عمران،دانشگاه محقق اردبیلی،اردبیل،ایران

doi
10.82236/PUR.2025.1219972
چکیده

بخش حمل‌ونقل جاده‌ای به عنوان محوری‌ترین بخش تحرک در کلان‌شهرها، نقش تعیین‌کننده‌ای در تشدید آلودگی هوای محلی و افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای، به‌ویژه دی‌اکسید کربن، ایفا می‌کند. پیچیدگی ذاتی سیستم حمل‌ونقل شهری، با وجود متغیرهای فراوان و حلقه‌های بازخورد غیرخطی، مدلسازی و ارزیابی سیاست‌های مدیریتی آن را با استفاده از روش‌های مرسوم با دشواری مواجه ساخته است. این پژوهش با هدف شبیه‌سازی و تحلیل روند مصرف انرژی و انتشار دی‌اکسیدکربن در بخش حمل‌ونقل درون‌شهری تهران طراحی گردید. برای غلبه بر پیچیدگی‌های سیستم، یک مدل پویایی‌شناسی سیستم‌ها در بازه زمانی 2011 تا 2033 با بهره‌گیری از نرم‌افزار ونسیم توسعه داده شد. شبیه‌سازی و ارزیابی سناریوهای مختلف نشان داد که جایگزینی ناوگان تاکسیرانی با خودروهای برقی، منجر به کاهش 3.5 درصد انتشار دی‌اکسید‌کربن می‌شود. همچنین اعمال سیاست‌های افزایش قیمت بنزین به نصف قیمت فوب و افزایش تا سطح قیمت فوب، به ترتیب منجر به کاهش ۹% و ۱۴% در میزان انتشار دی‌اکسیدکربن تا سال 2033 خواهد شد. یافته‌ها به وضوح تمایز کارایی سیاست‌های بخشی را نشان می‌دهند و مؤید آن است که الکتریکی‌سازی ناوگان عمومی در مقایسه با بخش شخصی، از نظر زیست‌محیطی مؤثرتر و از نظر اقتصادی نیز به صرفه‌تر می‌باشد. این مدل می‌تواند به عنوان چارچوبی برای آزمون سناریوهای دیگر و پشتیبانی از تصمیم‌گیری‌های کلان در جهت توسعه حمل‌ونقل پایدار شهری مورد استفاده قرار گیرد.