نمود آخرین صورت ادبیات فارسی میانهی ساسانی
نویسندگان
1 دانشیار فرهنگ و زبانهای باستانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
2 دکترای فرهنگ و زبانهای باستانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ،
doi
چکیده
مقالهی حاضر با معرفی انواع نامههای فارسی میانهی سدهی هفتم شامل پاپیروس و پوستنوشته در مصر، در زمان چیرگی ارتش خسرو دوم (618- 628 م.)، به بررسی نوع خط، سبک نگارش و ادبیات این اسناد خواهد پرداخت که به خط تحریریِ شکستهای نوشته شده که میتواند به عنوان آخرین گونه کاربردی خط در دوره ساسانی شناخته شود. در عین حال این نامهها نمایانگر فعالیتهای چندجانبهی ایرانیان در مصر هستند. مکاتبات یادشده، تنها میان ایرانیان رد و بدل نمیشده؛ بلکه مابین ایرانیان و کارمندان و صاحبمنصبان مصری هم، که قبل از ورود ایرانیان، با نظام دیوانی روم آشنایی کافی داشتند، بوده است که نشان تعامل اجتماعی و به ویژه اقتصادی میان دو گروه و تأثیرپذیری آنها از هم نیز هست. این نامهها به لحاظ زبانشناسی، ادبی و تاریخی قابل بررسی هستند. پاپیروس و پوستنوشتههای یاد شده، در بعد واژگان، نحو و سبک نگارش با نوشتههای فارسی میانهی کتابی تفاوتهایی دارند که از خلال آنها، تحول خط از صورت کتیبهای به شکسته بررسی میشود. ادبیات این پاپیروس و پوستنوشتهها، به ویژه در بخش نامههای رسمی به عنوان نمود کلی مکاتبه دورهی ساسانی، به نحوی است که سعی شده از طریق ریختارها و الگوهای ثابت، موجز اما گویا و مؤثر باشد