فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقاومت گیاه میزبان یکی از راهبردهای کلیدی و پایدار در مدیریت تلفیقی آفات (IPM) محصولات انباری به شمار می‌رود. در این پژوهش، مقاومت آنتی‌زنوزی هشت رقم مهم برنج ایرانی شامل طارم‌سرد، طارم رمضانی، گوهر، خزر، صدری دم‌سیاه، صدری دم‌زرد، هاشمی‌دودی و هاشمی‌آستانه نسبت به شپشه دندانه‌دار برنج Oryzaephilus surinamensis (L.) (Coleoptera: Silvanidae)  در شرایط آزمایشگاهی کنترل‌شده (دمای ۲۹±۱ درجه سلسیوس، رطوبت نسبی ۷۰±۵ درصد) ارزیابی گردید. نتایج آزمون‌های بوسنجی با دستگاه اولفکتومتر هشت‌راهه نشان داد که زمان مشاهده (۲۴ و ۴۸ ساعت) تأثیر معنی‌داری بر الگوی جلب حشرات نداشت  (۰٫۷۲ r =، ۰٫۰۱ P <)، این امر بیانگر ثبات رفتاری آفت در شناسایی میزبان بر اساس محرک‌های شیمیایی فرار است. رقم صدری دم‌سیاه با میانگین ۲۲٫۸۴ درصد جلب، بیشترین جذابیت و رقم طارم‌سرد با ۶٫۸۴ درصد جلب، بیشترین سطح مقاومت آنتی‌زنوزی بویایی را نشان داد. وضعیت تغذیه‌ای حشرات (سیر یا گرسنه) بر نرخ جلب اثر معنی‌داری نداشت، اما تفاوت میان ارقام در تمام سطوح آماری معنی‌دار بود (۰٫۰۵ P <). در آزمون ترجیح تخم‌ریزی، بیشترین تعداد تخم روی رقم طارم رمضانی مشاهده شد. با تلفیق سه شاخص اصلی (جذب بویایی، ترجیح تخم‌ریزی و میزان خسارت تغذیه‌ای نسل اول)، رقم طارم‌سرد به‌عنوان مقاوم‌ترین و صدری دم‌سیاه به‌عنوان حساس‌ترین رقم شناسایی گردید. با توجه به گسترش روزافزون مقاومت O. surinamensis به فسفین در بسیاری از مناطق جهان، این نتایج می‌تواند مبنایی علمی برای انتخاب ارقام مناسب در برنامه‌های ذخیره‌سازی طولانی‌مدت برنج و کاهش وابستگی به سموم شیمیایی فراهم آورد.