تبیینی شناختی بر استعارههای شباهتبنیاد در یازده جزء پایانی قرآن مجید
نویسندگان
1 دانشیار زبانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشگاه شهید بهشتی
3 گروه زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
4 استادیار،دانشگاه شهید بهشتی، پژوهشکده اعجاز قرآن
doi
چکیده
پژوهش معنیشناختی حاضر با هدف ارائه تبیینی شناختی بر زیرگروهی از استعارههای بدیع با عنوان استعارههای «شباهتبنیاد» در 11 جزء پایانی قرآن مجید به شکل توصیفی-تحلیلی انجام شده است. حوزههای مبدأ و مقصد استعارهها اساس تبیین شناختی بودهاند. استعارههای مستخرج، در تحقیق حاضر در 3 حوزة «زندگی اجتماعی»، «طبیعت»، و «ذهن» و در دو دسته شباهت «ظاهری» و «غیرظاهری» طبقهبندی شدهاند. در شباهت درکشده «ظاهری»، «انگارهها» مبنای تشکیل استعارهها، و در شباهت درکشده «غیرظاهری»، «طرحوارههای رفتارها و ویژگیهای مبدأ» سازندة استعاره به شمار میآید. بر این اساس، مقولههای سطح پایه مشتمل بر «اجسام»، «کنشها» و «روابط» به عنوان «مبدأ» مفهومسازی استعارهها تحلیل گردیدهاند. پرسشهای اصلی پژوهش عبارتند از: 1- مهمترین حوزههای مبدأ در شکلگیری استعارههای مورد بررسی کدامند و با چه بسامدی در پیکره مورد بررسی به کار رفتهاند؟ 2- تبیین شناختی کاربرد اینگونه از استعارهها چیست؟ نتایج تحقیق نمایانگر 27 مورد شباهت درکشده ظاهری و 10 مورد شباهت طرحوارهای غیرظاهری است که بسامد بالاتر عناصر برگرفته از حوزه طبیعت (24 مورد) در طبقهبندی مفاهیم مبدأ، نسبت به زندگی اجتماعی و ذهن را نشان میدهد و بهنوبهخود بیانگر تأثیر محیط زندگی طبیعی اعراب در مفهومسازی استعاری است.
