نقد و بررسی دلیل نظم بر اثبات وجود خدا متکی بر نقد های هیوم و ارزیابی پاسخ های استاد مطهری به همراه تبیین آرا آیت الله جوادی آملی

نویسندگان

1 دانشگاه علامه طباطبایی

doi
چکیده

برهان نظم، از گذشته تا به امروز، یکی از استدلال‌های پرکاربرد در فلسفه و کلام برای اثبات وجود خدا بوده است. سادگی ساختار و فهم پذیری بالای این استدلال، موجب شده تا هم در میان عوام و هم در نزد متفکران، جایگاهی ویژه پیدا کند. از سوی دیگر، نقد‌هایی از سوی فیلسوفانی همچون دیوید هیوم، اعتبار این استدلال را با چالش مواجه کرده است. این پژوهش با روشی تحلیلی-تطبیقی، ابتدا به معرفی و بررسی دلیل نظم و تحلیل نقد‌های هیوم می‌پردازد و سپس بر روی پاسخ‌های استاد مطهری به نقد‌های هیوم تمرکز کرده و آن‌ها را ارزیابی می‌کند. و در نهایت به آرای آیت الله جوادی آملی در باب حدود و کاربرد‌ها و میزان اعتبار این برهان، به صورت اجمالی اشاره می‌کند. این پژوهش کوشش می‌کند با بررسی تطبیقی این دیدگاه‌ها، حدود اعتبار دلیل نظم را بررسی کرده و تبیین کند این دلیل به تنهایی راه مناسبی برای اثبات وجود خدا نیست و نمی‌توان آن را یک برهان فلسفی محض دانست.