تحلیل مفاهیم تربیت اخلاقی و فلسفه اخلاق ضمنی در کتاب های درسی دوره متوسطه اول

نویسندگان

1 دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری فلسفه تعليم و تربیت، گروه علوم تربیتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران.

3 استادیار گروه علوم تربیتی ، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی، تهران، ایران.

doi
10.82587/pi.2025.1219856
چکیده

این پژوهش باهدف بررسی مفاهیم تربیت اخلاقی و فلسفه اخلاق ضمنی در کتاب‌های درسی دوره متوسطه اول (1400- 1399 ) انجام شد. روش پژوهش از نوع تحلیل محتوای کیفی و با رویکرد تحلیلی است. برای این منظور ابتدا به کتاب‌های درسی که در مورد تربیت اخلاقی بود، مراجعه شد. داده‌های اولیه با استفاده از تحلیل محتوی کیفی و سند کاوی به دست آمد. نتایج حاصل از متون، بانظرگرفتن و کدگذاری مورد باز تحلیل قرارگرفته است. ابعاد مؤلفه‌های الگوی تربیت اخلاقی در قالب چهارعنصر عوامل مؤثر زمینه‌ساز و بازدارنده پیامدها در حیطه شناختی، عاطفی و مهارتی در ارتباط با عناصر چهارگانه ارتباطی یعنی خدا، خود، دیگران و طبیعت تنظیم شد. براین اساس، مهم‌ترین نتایج تحقیق عبارت‌اند است از: شناسایی مفاهیم تربیت اخلاقی و تبیین فلسفه‌های اخلاق ضمنی ( رشدی- شناختی، فضیلتی، کانتی، مراقبتی) در پس مفاهیم و اهداف تربیت اخلاقی شامل اهداف غایی- واسطی و اهداف آموزشی. اصول تربیت اخلاقی شامل شرافت و ارزشمندی انسان و تأثیر ظاهر بر باطن و کرامت و روش‌هایی برای تحقق این اصول، مانند پرهیز از هم‌نشینی با بدان و تلقین به نفس، تغافل و... ذکرشده است.