فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پرسش از منشأ انسان و چگونگی پیدایش او از کهن‌ترین دغدغه‌های فکری بشر بوده است. در دوران مدرن، نظریه تکامل داروین تحولی بنیادین در زیست‌شناسی و انسان‌شناسی ایجاد کرد و تلقی سنتی از آفرینش را به چالش کشید. در مقابل، قرآن کریم آفرینش انسان را رخدادی الهی و هدف‌مند معرفی می‌کند. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی نسبت میان نظریه تکامل داروینی و آموزه‌های قرآنی درباره خلقت انسان است. مقاله با روش تحلیلی ـ تفسیری و با استناد به منابع قرآنی، تفاسیر معتبر و آثار فیلسوفان اسلامی همچون ملاصدرا، علامه طباطبایی و مرتضی مطهری، به تحلیل امکان یا امتناع جمع میان دو دیدگاه می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که قرآن نظریه تکامل تصادفی و بی‌غایت را تأیید نمی‌کند، اما مفهوم تدرّج در آفرینش و حرکت از ماده به معنا در برخی آیات وجود دارد که می‌تواند با نظریه «تکامل هدایت‌شده الهی» هم‌خوانی داشته باشد. بر این اساس، میان قرآن و علم زیست‌شناسی جدید، در صورت بازخوانی فلسفی و الهیاتی، نوعی همگرایی محدود قابل تصور است.