شراب غرور و بادۀ حضور در دیوان حافظ
نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران
doi
چکیده
بسامد بالای واژۀ باده و متفرعات آن در دیوان حافظ (بیش از 1300 بار)، علاوه بر اینکه گواه اهمیت در اندیشه و شعر اوست، دارای تعبیرهای گوناگونی است و به انواع مختلفی نیز تقسیمبندی میشود که علاوه بر شرابهای انگوری و عرفانی، بادۀ کنایی را نیز شامل میشود که باید گفت این نام را برای اولین بار، استاد بهاءالدین خرمشاهی بر آن نهاده و البته به ذکر چند مثال کلی و مختصر بسنده نمودهاند؛ هرچند با توجه به گستردگی موضوع، تنوع، دیریاب بودن تعابیر این نوع باده و اهمیت کاربردش در شعر حافظ، نیازمند پژوهشی دقیقتر و کاملتر است؛ بهویژه که نوع آن در دیوان، مشخص نشده و نیاز به تدقیق مخاطب دارد. هدف این پژوهش، آن است که ضمن تعریف دقیق بادههای کنایی در دیوان حافظ، مشخّص شود کدام بادهها زیرمجموعۀ این نوع قرار میگیرند و چگونه میتوان آنها را تشخیص داد. روش گردآوری اطلاعات، کتابخانهای است و یافتههای این پژوهش نشان میدهد که انواع دیگری از باده نیز در دیوان حافظ وجود دارد که معرفی نشدهاند؛ همچون شراب موهوم که خود خواجه بر آن نام نهاده است، همچنین دو نوع باده به نامهای شراب غرور و می حضور نیز معرفی و توضیح داده خواهد شد با این تذکر که تاکنون این دو نوع باده در دیوان حافظ، شناخته و شناسانده نشدهاند.
